Đường trail kênh đào Delaware và Raritan

Tôi đi đường trail này có lẽ cũng đã hai năm. Trước kia tôi đi ở Watchung Reservation. Chúng tôi bắt đầu hiking có lẽ từ năm 2011 hay 2012. Đi ít thôi, nhưng đi ở những nơi xa nhà. Có lần đi ở Mount Turkey phía bắc New Jersey, lên 100 bậc thang làm bằng đá mỗi bước cao bằng ba bước bình thường, lên đến đỉnh tôi suýt ngất xỉu. Đi nhiều đường trail khác nhau, địa điểm lịch sử Waterloo Vilage, Merril Creek, và nhiều lần ở South Mountain Conservancy. Mỗi nơi có vẻ đẹp khác nhau. Độ năm 2015 bắt đầu đi thường xuyên ở Watchung Reservation. Cho đến khi tôi bị đau gót chân chuyển qua đi xe đạp thì đi ở con đường dọc theo kênh đào Delaware và Raritan. Khoảng những tháng đầu năm 2020 khi tình hình dịch bệnh ở Mỹ tăng lên trầm trọng.

Đường trail kênh đào D&R (viết tắt của Delaware và Raritan) này bao gồm hai nhánh. Nhánh bờ Tây còn gọi là đường feeder, dẫn nước của sông Delaware vào kênh. Nhánh bờ Đông là đường kênh chính, chạy dọc theo sông Millstone và sau đó là sông Raritan. Trước kia kênh đào này được dùng để vận chuyển hàng hóa. Giờ được dùng làm nguồn nước cung cấp nước uống cho một số địa phương. Vì được dùng làm nước uống (dĩ nhiên là sau quá trình phân giải tinh lọc) nên kênh được giữ gìn khá sạch sẽ.

Đường trail này khá dài, cả hai nhánh Đông và Tây đều ngót nghét gần 40 dặm. Tôi với ông Tám đi hết cả chiều dài hai nhánh, mỗi lần đi một chặng, có khi đi bộ, có khi đi xe đạp. Nhánh Tây đi qua nhiều thị trấn đẹp và nổi tiếng như Lambertville, đối diện với New Hope của Pennsylvania, nối nhau bằng cây cầu, cảnh đẹp, hàng quán bán đồ mỹ thuật, nơi du lịch dập dìu nam thanh nữ tú. Tôi đi ở nhánh Đông. Nhà tôi cách lối vào đường trail chừng 15 phút lái xe. Chúng tôi chở xe đạp đến Canal Lock Park, rồi đạp xe dọc theo bờ kênh.

Hoa này dọc theo bờ kênh rất nhiều. Có tên nhưng tôi quên. Chúng thường mọc thành bụi nhỏ, hoa tua tủa những nhánh cứng trông giống như cây đèn người Jewish thắp lúc Giáng Sinh.

Từ Canal Lock Park (ảnh dẫn link của Wikipedia) qua cái cầu nhỏ bằng sắt cũng là cái lock của con kênh, nếu quẹo tay phải sẽ dẫn đến cuối đường kênh nơi gọi là Landing Lane. Thật ra còn độ vài dặm (mile) nữa mới đến cuối đường nhưng đến đây người ta đã chận lại không cho đi tiếp. Chỗ này rất gần với khu ký túc xá của đại học Rutgers, trường đại học công lập của New Jersey. Đứng bên bờ kênh ngó qua bên kia sông Raritan có thể nhìn thấy vận động trường của Rutgers. Từ chỗ tôi đậu xe đến Landing Lane hơn 5 mile(s). Chính xác là 5.2 miles. (Tôi vẫn hay lấn cấn chỗ số nhiều có thêm chữ s. Tiếng Việt chỉ cần nói số mile là biết nó là số nhiều, 1 mile hay 5 mile vẫn như nhau. Người Mỹ họ thêm chữ s khi dùng số nhiều. Nhưng mà mình đang viết tiếng Việt, thêm vào chữ Anh thì có nhất thiết phải thêm dấu không? Không thêm s thì vẫn hiểu như thường, đúng không?)

Từ Canal Lock Park đến Landing Lane có những điểm mốc tôi dùng để xác định vị trí con đường mình đi, cũng là một cách để thấy con đường gần hơn, ít nhàm chán hơn. Từ gần đến xa, tôi băng qua cây cầu Bound Brook (đứng chờ cho xe ngừng hay không xe để băng qua đường), đến khu vegetation mitigation có nhiều hoa, nai, và hawk. Đối diện với khu mitigation là một chung cư khá lớn khá đẹp, yên tĩnh. Có cái cầu dành cho người đi bộ, trước kia là cầu quay, dẫn từ chung cư vào đường trail. Dưới chân cầu này trên cái trụ (cột cầu) có một tổ ngỗng Canada vào khoảng tháng 4 ngỗng nở. Đoạn đường này tôi thường gặp ngỗng con.

Đi chừng 1 mile bên kia bờ kênh là một nhà thờ của người gốc nước ngoài, bất thình lình tôi không nhớ nước nào, có lẽ một nước thuộc nhóm Liên Xô. Đến 5-mile-lock có bãi đậu xe rất lớn cho người vào đường trail. Bên kia bờ sông Raritan River là công viên có chỗ cho thuyền cập bến, nơi này tôi thường gặp chim cormorant. Đi chừng 2 mile thì đi dưới đường cao tốc 287. Bên kia bờ kênh có một plaza, chợ búa đông đúc, tuy vậy vẫn còn di tích trạm gác cầu. Có lẽ chỗ này ngày xưa có cái cầu quay hay trạm thu lệ phí. Đi 3 mile đến cầu Demott. Bốn mile có cái ghế để nghỉ chân. Nơi đây, ngó qua bên kia bờ sông Raritan có cây cao nơi làm tổ của con ó đầu bạc (bald eagle), chim mái ấp trứng, chim trống đứng canh gác suốt cả tháng trời. Ở gần mốc 3 mile và mốc 4 mile có hai kè đá gọi gọi là spillway, nơi người ta dùng để cho nước trong kênh tràn qua sông mỗi khi mực nước kênh dâng lên bất thường, điều này ít khi xảy ra nhưng chắc chắn đã từng xảy ra bởi vậy mới có spillway. Dọc theo spillway thường có nhiều hoa, diên vỹ và lưu ly, hay iris và forget-me-not. Đến Landing Lane lại có thêm một spillway, chỗ này cách đây độ một tuần thấy người ta câu cá rất đông.

Nhóm người câu cá ở Landing Lane. Người ta đang che bạt sửa chữa cái gì đó trên cầu hay bên kia đường.
Cách Landing Lane chừng 1 mile có ghế ngồi nghỉ chân. Chung quanh chỗ này dâu black berry và mulberry mọc hoang rất nhiều. Tôi thấy có người phụ nữ đeo theo cái túi vải hái cho vào túi, dĩ nhiên vừa hái vừa ăn.

Trái dâu chín
Một loại lily mọc nhiều ở đường đi đến Landing Lane.

Những lúc gót chân bớt đau tôi đi bộ từ Canal Lock Park đến Landing Lane, đi 5.2 miles. Nhân đôi con số đường đi vì hễ đi thì phải về. Tổng cộng 10.4 miles tương đương 16 km. Tôi đang nghe trong ý nghĩ của bạn, đi cho lắm nên đau gót chân là phải. Thời gian đi bộ tùy đi nhanh hay đi chậm, rề rà chụp ảnh dọc đường, nghỉ ăn trưa lâu hay mau, trời lạnh thì ăn nhanh rồi đi ngồi lâu lạnh lắm, khoảng 4 giờ đồng hồ. Trời ấm thì ngồi lâu hơn. Gần chỗ ghế ngồi có nguyên cái cây ngã xuống kênh rùa bò lên cây phơi nắng rất đông. Có hôm đắt khách thấy cả hai chục con rùa lớn nhỏ.

Hoa này mọc khắp nơi suốt chiều dài 13 mile từ Landing Lane đến Blackwells Mills Road. Nhìn thoáng qua lúc hoa bắt đầu cúp lại có lẽ đến lúc tàn héo, tôi tưởng là hoa baby breath, nhưng nhìn kỹ lại thì là cúc thạch thảo. Nhiều loại nhiều màu, lớn có nhỏ có.

Từ Canal Park quẹo tay trái chúng tôi đi đến Blackwells Mills Road. Tổng cộng chiều dài đoạn này là 7.8 miles. Nếu đi bộ thì chỉ đi đến Amwell Road, 5.8 miles, rồi quay về. Đi xe đạp thì chúng tôi đi từ Canal Lock Park, đến Landing Lane, từ Landing Lane đến Blackwells Mills Road rồi quay về Canal Lock Park. Đoạn đường xe đạp vừa đi vừa về là 26 miles. Vừa sức tôi, nhưng ông Tám thì có thể đi xa hơn. Ông có thể vừa đi vừa về 40 miles (64km).

Cây mullein được nhà thơ Whitman nhắc đến vì rất mến chuộng. Loại này mọc cao khỏi đầu người. Tôi nhờ ông Tám đứng gần để so sánh chiều cao.

Từ gần đến xa, những cột mốc của tôi như sau: khoảng 1/4 mile có cái spillway rất dốc. Đứng ở dưới chân spillway có thể nhìn thấy mấy con rùa nằm sải bốn chân ra phơi nắng trên đầu spillway, sát với mặt nước kênh nên rùa nhảy lên nhảy xuống rất tiện. Chỗ này tôi phải dắt xe lên xuống vì sợ ngã. Thử một lần bị ngã trầy khuỷu tay chảy máu. Cách đây chừng một tháng, có một chiếc xe ô tô đi lạc vào đến chỗ này, có lẽ bắt vào từ cầu Bound Brook. Đường đủ rộng cho một xe chạy, nhưng khó trở đầu, phải đi lùi cho đến chỗ đất rộng hơn như Canal Lock mới có thể quay đầu. Tài xế lái xe còn trẻ, trên xe chở mấy đứa trẻ, bảo rằng Google chỉ đi đường này. Điều này có lý, vì đường xe chạy chính thức và hợp pháp là con đường song song với con đường này chỉ cách vài chục mét.

Đi độ một mile rưỡi là nhà trạm thủy cục, cạnh spillway. Nơi này có con nai con chết vào mùa đông. Độ 2 mile đi dưới con đường cao tốc 287 (đoạn khác, đường 287 đánh vòng cung rất rộng, còn đường trail thì ngoằn ngoèo uốn khúc), chỗ này có một con ngỗng đực đứng canh chừng cho vợ ấp trứng nhưng tôi không nhìn thấy ổ ngỗng, có lẽ khuất sau những bụi rặm. Độ 2.5 mile có cái cầu dành cho người đi bộ dẫn từ đường xe chạy Weston Canal Rd. vào đường kênh. Gần đó là trạm biến điện hay thủy cục (tôi không chắc) rất lớn, có cái đập chặn ngang con sông nơi Raritan River đổ vào hợp với sông Millstone. Bên cạnh trạm biến điện là một bãi cỏ rộng lớn, có cây hồng persimon, loại trái tròn giòn và ngọt. Có lẽ vì là cây mọc hoang nên trái rất bé. Cây lại rất cao nên chỉ có chim ăn thôi. Qua khỏi trạm biến điện là gặp ngay 10-mile-lock. Đôi hơn 3.1 mile là nhà thờ Pillar của người gốc Spanish. Rộng lớn và đông người, họ thường tổ chức thi đấu bóng đá và các môn thể thao khác rất nhộn nhịp. Sau đó là đến Weston Causeway, khoảng 3.8 miles từ Canal Lock Park. Con đường Causeway này rất đông xe, nguy hiểm khi phải băng ngang đường để tiếp tục đi.

Con rùa bé tí bò băng ngang đường trail. Ông Tám thương tình đẩy vào bụi rậm gần mé nước. Chẳng biết nó đi đâu, làm gì, không biết mình nghĩ là giúp nó thì lại đẩy nó đi ngược hướng nó muốn đến hay không? Có ai có thể giải thích vì sao con rùa băng ngang đường đi?
Rùa gần nhà thờ Pillar

Từ Weston Causeway đến Amwell Road 2.8 mile. Độ 2 mile là đến Colonial Park. Trước khi đến Colonial là cái spillway có cải xoong mọc.

Gần Colonial Park, chỗ spillway có cải xoong mọc (gần cuối đường, chỗ có cậu bé mặc áo đỏ đang đứng câu và khuất sau lưng người đi xe đạp). Đây là những cậu bé hướng đạo sinh đang câu cá để lấy phù hiệu câu cá, giống như một thứ chứng chỉ, bằng cấp hay huy chương, đánh dấu khả năng thích ứng với thiên nhiên. Tôi gặp một huynh trưởng ngồi trên cái băng ghế gần đó đang thay giày chuẩn bị tham gia, tôi hỏi ông tổ chức thi câu cá phải không, ông giải thích đây là hoạt động hướng đạo sinh. Ông hỏi lại tôi là người nguồn gốc ở đâu, VN, ông nói ông đoán là khu vực Đông Nam Á. Tuy ông là cựu quân nhân thời chiến tranh VN nhưng ông không đến VN.

Từ Amwell Road đến Blackwells Mills Road là hai mile. Nếu đi xe đạp chúng tôi ngừng ăn trưa ở ngôi nhà cổ ở góc đường, chung quanh trồng rất nhiều hoa. Ngôi nhà cổ này trước kia là nhà dành cho người gác cầu. Cái cầu quay giờ là cầu cố định. Tôi dẫn link ảnh ngôi nhà cổ trên Wikipedia. Bây giờ ngôi nhà không giống như trong ảnh, vì nhiều cây cối mọc gần che khuất căn nhà. Dù ngồi ở đây ăn trưa thường xuyên tôi chưa vào bên trong nhà. Người ta có tổ chức nấu ăn kiểu thời xưa và triển lãm đồ cổ thời cuối thế kỷ 18 hay đầu thế kỷ 19 nơi đây (nhưng tôi chưa xem).

Nhà cổ Blackwells Mills chụp từ đường trai phía sau nhà.
Lilly mọc ở vườn nhà cổ Blackwells Mills

Đoạn đường mỗi chiều 13 mile này chúng tôi đi khá thường xuyên, một tuần hai hay ba lần. Đường rộng rãi, bằng phẳng, rất thuận tiện cho người đi xe đạp vì ít lên dốc xuống dốc. Không quá đông người đi, đường rộng rãi dễ giữ khoảng cách 6ft (2m.), đường trải đá, ít bùn lầy (so với Watchung Reservation), nhiều gió nên ít muỗi.

Mùa nào hoa nấy, luôn luôn tô điểm đường trail, làm vui mắt người đi khiến con đường bớt dài, kể sơ một vài loại là diên vỹ, lưu ly, linh lan, cardinal, mallow. Thú tôi đã gặp có nai, sóc, chipmunk, raccoon, beaver, ground hog, và rùa (rất nhiều rùa, đa số là rùa). Chim thì nhiều loại có loại không biết tên, eastern blue bird, oriol, cardinal, pigeon, mourning dove, woodpecker, crow, vulture, swallow, hawk, bald eagle, và rất nhiều ngỗng Canada.

Cormorant (chim cốc) và bầy merganser
Nai mẹ và nai con. Dễ thương không?

Tuần trước, hay trước nữa, đi bộ ở Watchung Reservation (vì đường đến D&R Canal bị chặn) tôi thấy có cái bảng dặn người đi hiking hễ thấy lantern fly thì giết chúng cho chết đi vì loại này rất phá hoại cây cối hoa quả. Ở D&R canal ngừng xe đạp để chụp ảnh tôi thấy hai con lantern fly, loại này khá đẹp có đốm trắng thoạt nhìn giống như con bướm tí hon.

Lantern fly bị bẹp.
Hoa cardinal mọc dọc theo bờ kênh
Cô gái chèo kayak trên kênh D&R

Rảnh nên viết chơi, để khi già (già hơn bây giờ chứ bây giờ cũng đã già rồi) hay lúc không còn đi được nữa có cái để mà xem lại. Bạn nào thấy dài quá, không đủ thì giờ để đọc thì xem ảnh thôi. Một chút để giải trí, mua vui cho những bạn không thể ra ngoài lúc này, ngắm thiên nhiên có lẽ cũng đỡ bực bội. Các bạn cũng nên viết về cây nhà lá vườn của các bạn, chúng là kỳ hoa dị thảo với tôi người ở rất xa.

5 thoughts on “Đường trail kênh đào Delaware và Raritan”

  1. Cô Tám chụp ảnh đẹp quá. Cô chụp bằng máy ảnh hay điện thoại vậy ạ? Con chỉ dùng điện thoại chụp nhanh mà cũng không rành chỉnh thông số nên ảnh thường không đẹp. 😅

    Liked by 2 people

    1. Cám ơn Bik. Mấy tấm ảnh trên đây đa số cô chụp bằng máy Canon EOS Rebel TS7 với ống kính 75-300mm. Có một tấm cô chụp bằng điện thoại Samsung 6. Cô cũng dùng Photoshop để chỉnh ánh sáng, hoặc đôi khi làm mờ phông nền. Cô cũng không mấy vừa ý với ảnh cô chụp vì cô không dùng tripod, nhưng thấy có ảnh để minh họa vào bài viết như vậy cũng đủ rồi, cô không cầu toàn lắm. Chụp bằng điện thoại nếu biết một ít kỹ thuật, như cháu nói thông số, thì ảnh cũng đẹp lắm. Điện thoại dễ có ảnh cảnh rộng nên chụp phong cảnh khá tốt. Mỗi máy có khuyết điểm của nó, nhưng những máy lớn nhờ có sensor lớn hơn nên giúp người chụp ảnh có được ảnh tương đối đẹp dễ dàng hơn. Trăm hay cũng không bằng tay quen. Biết ưu điểm và khuyết điểm máy của mình cũng giúp người chụp ảnh rất nhiều. Thật tình mà nói, cô vẫn còn quờ quạng dữ lắm. Chụp vài chục tấm hư thì có một tấm coi được 🙂

      Liked by 2 people

  2. nhìn mấy trái dây cháu lại nhớ hồi nhỏ, với cô bạn thân, cứ tầm ăn trưa xong là đi hái dâu đó ăn, chơi cả trưa, xong bị mẹ bắt về đánh cho 1 trận. Sự việc đó diễn ra nhiều lần trong tuổi thơ 😀 giờ kiếm đc quả dâu đó ăn khó quá nè cô. hì

    Liked by 1 person

Comments are closed.