Cũng ngày này sáu năm về trước

Sáng nay ngồi nghĩ sáu năm về trước, ngày 5 tháng 1 có gì lạ, tôi lục ảnh cũ ra xem.

Tôi đưa cô út và hai đứa cháu gọi tôi bằng bác đi xem phim trong một thương xá cách nhà chừng 20 phút lái xe. Thương xá ở Mỹ có cách thiết kế giống nhau. Thường thương xá cỡ lớn có một rạp chiếu phim, mỗi rạp có nhiều phòng chiếu có thể chiếu năm hay bảy phim cùng một suất. Mỗi thương xá có những cửa hiệu danh tiếng như Macy, Bloomingdale, JC Penny trấn ở mỗi cửa. Khách có thể đi từ đầu này của thương xá sang đầu kia của thương xá mà không cần phải đi ra ngoài. Những cửa hiệu lớn thường có hai hay ba tầng. Thương xá là nơi du khách đến viếng nhiều, cũng tương tự những chỗ nổi tiếng như viện bảo tàng, vườn bách thảo, v.v…

Đi mall (thương xá) là chuyện thường, giải trí, của nhiều người, trẻ lẫn già. Vì ngoài rạp chiếu phim cửa hàng bán nhiều đồ rất đẹp mắt, trang trí mỹ thuật, còn có nhà hàng, quán ăn, chỗ gặp nhau của nam thanh nữ tú. Trẻ con có thể viếng những cửa hàng bán đồ chơi. Ngay cả đồ chơi cũng có những thứ hấp dẫn, mở mang kiến thức. Tôi thì thích vào tiệm sách, gọi miếng bánh, ly cà phê và đọc những tạp chí có nhiều hình ảnh mỹ thuật hiện đại hay cổ điển. Continue reading Cũng ngày này sáu năm về trước

Mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ lạ nhất – Kết thúc

sedaris

11) David Sedaris, “Nhật Ký SantaLand” (1992)

Sedaris, đóng vai elf trong thương xá Macy, tặng cho chúng ta những lời cường điệu. Hai mươi ngàn người đến SantaLand mỗi ngày. Họ đánh nhau, họ ói mửa, và ăn vạ; và nếu như họ thật sự kém may mắn, họ sẽ được đón chào bằng những lời chế nhạo của một tên elf quỷ quái. Khi các bà mẹ kêu gọi Macy sa thải gã, Sedaris chỉ có câu nói này: “Đuổi tôi đi, thế là giúp tôi đấy. Tôi đang mặc bộ quần áo bằng nhung màu xanh lá cây. Chẳng có gì có thể tồi tệ hơn chuyện này.” Ồ, nhưng mà có đấy. Một tên elf đang lợi dụng sờ mó những người elf khác và cả Santa cũng chẳng được buông tha. Một đứa bé hư đang dỗi hờn ở quầy tính tiền, vậy mà lại được (với lời đòi hỏi của người mẹ) tiếp đãi bởi một vị elf tốt tính tên là Sedaris, người này đã cấy nỗi sợ Santa vào đứa bé. Không phải chỉ có vài thỏi than hay không được quà, đồ chơi. Chúng tôi nói về một Santa chuyện trộm cắp lường gạt cao cấp, trộm máy truyền hình, đồ dùng chạy bằng điện, trộm xe của gia đình – một sự trả thù bằng óc tưởng tượng chỉ ngưng khi bà mẹ của đứa trẻ kêu lên, “đủ rồi.” Nhưng điều này chính là quan điểm của Sedaris trong bài tiểu luận nói về cá nhân: khi nói đến những trò thương mãi trong dịp Giáng sinh, khi kêu lên đủ rồi thì đã là quá độ.

12) Charles D’Ambrosio, “Bài hát  Giáng sinh” (1994) 

Vào ngày thứ mười ba của lễ Giáng sinh, người yêu của Popper tặng cho chàng – một nỗi buồn sâu đậm. Trong khi chàng lắng nghe những bài thánh ca trong ngày sau lễ Hiến Linh, mẹ chàng gọi điện thoại, lo lắng, nhắc nhở chàng thánh magi đã hoàn tất chuyến du hành. Trong một trò chơi thời thơ ấu, mẹ và chàng đã di chuyển các pho tượng nhỏ bằng sứ của ba vua tiến về máng lừa, nơi chúa sinh ra đời trong 12 ngày. Không ngủ được, Potter cho vào trong túi những quả khoai tây nướng, dự tính sẽ ăn dọc đường trong khi đi bộ, sau đó chàng tặng những củ khoai nướng này cho một người không nhà đang sống trên đường phố. Tuyết bắt đầu rơi nặng, bình minh sắp lên, chàng đến nơi chàng muốn. Rung chuông cửa nhà người vợ cũ, chàng thoáng nghe tiếng đàn ông vọng ra khi nàng trả lời tiếng chuông kêu cửa của chàng qua hệ thống intercom, và Popper tỉnh giấc – một ngày sau ngày chúa xuất hiện – nhìn thấy điều mà chàng nghi ngờ từ trước đến nay.

R. Clifton Spargo là tác giả của quyển Beautiful Fools, The Last Affair of Zelda and Scott Fitzgerald (2013).

Ghi chú của chủ blog.

Tác giả dùng chữ elf có thể dịch là tiên nhưng tiên này không giống khái niệm tiên ở Việt Nam. Elf theo huyền thoại Norse là những người có phép thuật, có thể giúp người và cũng có thể hại người. Được biểu hiện trong phim Lord of the Rings họ là người cao lớn, da trắng, tóc bạch kim, rất đẹp. Elf trong khái niệm của Thiên Chúa Giáo là những người bé nhỏ, nghịch ngợm, tinh quái.

Tác giả cũng dùng chữ weird để nói về tính chất của mười hai truyện ngắn Giáng sinh này. Chữ weird thường mang tính chất khác thường, khác biệt, kỳ cục, không giống bình thường. Mười hai truyện ngắn này, khác với truyện Giáng sinh truyền thống kêu gọi lòng hảo tâm, tha thứ, vị tha, yêu thương, lạc quan, nhấn mạnh khía cạnh không mấy tốt đẹp trong cuộc sống. Chúng nhắc lại những buồn phiền, thất vọng, lo lắng do mùa lễ mang đến. Tôi không thể truyền đạt hết nghĩa chữ weird, nên chỉ dùng chữ kỳ lạ, mà thật tình muốn dùng chữ kỳ cục.

Mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ dị nhất – Phần 5

Tolstoi

9) Leo Tolstoy, “Ngày Giáng Sinh Đặc Biệt của Bố già Panov” (1890)

Một ông thợ đóng giày góa vợ, con cái lớn lên rời khỏi gia đình, cảm thấy cô đơn trong đêm Chúa Giáng sinh, ông đọc lại câu chuyện Chúa ra đời trong thánh kinh, và tin rằng ông sẽ chia sẻ chỗ ở với chúa Hài đồng và gia đình của Chúa. Buồn ngủ, ông nhớ là ông có một đôi giày nhỏ bé làm bằng da, ông đã cất để dành, đôi giày đẹp nhất ông đã làm ra, và thề là sẽ tặng đôi giày cho Chúa hài đồng. Chúa xuất hiện trong giấc mơ nói rằng ngài sẽ đến thăm ông lão trong ngày lễ Giáng sinh. Buổi sáng, đường phố vắng vẻ, chẳng có ai ngoại trừ người phu quét đường. Panov mời người phu quét đường vào nhà, một mặt vẫn ngóng chờ người khách đặc biệt. Chập sau, ông lão rước vào nhà một người mẹ trẻ với đứa con gái mới sinh, và ông pha sữa cho đứa bé. Cô bé cần giày, nhưng mẹ của đứa bé nghèo quá không có tiền mua; bố già Panov phải quyết định là sẽ để dành đôi giày cho Chúa Hài đồng hay mang đôi giày tặng cho cô bé không giày.

10) Laura Farmer, “Đêm Giáng Sinh” (2006)

Về thăm nhà trong mấy ngày lễ nhiều khi làm người ta thấy căng thẳng thần kinh. Nếu như những lo lắng này làm bạn bị nổi ngứa một vệt to như trứng ngỗng? Nhân vật chính trong câu truyện này về thăm bố mẹ già ở một thị trấn nhỏ ở Iowa, nhưng phát hiện mình bị nổi ngứa, lớp da dường như sắp bị bong ra. Buổi chiều Giáng sinh, nàng vào bệnh viện. Bác sĩ trấn an nàng là vết ngứa sẽ lặn mất trước khi nàng về đến nhà bố mẹ. Người yêu cũ đến đón nàng, và họ lái xe vòng quanh thành phố nhỏ, và đến một quán rượu chui thưởng thức vài ly rượu chui (qui lệ của quán rượu chui) và xem một cuốn phim về ngày lễ Giáng sinh do Susan Lucci đóng (loại phim này cũng là một qui lệ ở quán rượu chui). Ảnh hưởng bởi không khí ngày lễ giáng sinh, bởi những nỗi buồn và nhớ lại ngày xưa, nàng định làm một việc táo bạo, ngoại trừ khi cái chỗ bị ngứa đỏ có thể phát biểu ý kiến.

 

Mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ dị nhất – Phần 4

Oates

7) Joyce Carol Oates, “Đêm Giáng Sinh 1962″

Một cô gái hồi tưởng về Giáng sinh như một cơn ác mộng. Sau một ngày ở nhà ông bà, bạo động trong gia đình xảy ra rất ồn ào. Người bố tấn công người mẹ chỉ vì ông ta nghĩ là bà vợ có giọng cười quỷ quyệt. Chẳng hiểu trong cuộc xung đột chuyện gì xảy ra mà cô bé và con búp bê cũ kỹ tả tơi của cô (quà tặng của bà) bị xô mạnh qua phía bên kia của căn phòng. Cây Giáng sinh bị ngã nhào, những món đồ trang trí treo trên cây bắn tung tóe khắp nơi. Chân của cô bé bị gãy. Con búp bê bị chảy máu đầu. Người mẹ bắt người bố phải rút lui bằng cây súng của bà, và trong cơn say tí bỉ bà chạy ào ra khỏi cửa, lái xe trong cơn bão tuyết, chiếc xe nhích từng phân xuyên qua những bông tuyết đang rơi, như đang tham dự cuộc thi trượt tuyết có chướng ngại trên con đường đóng băng. Ở nhà thương, đồ trang trí Giáng sinh rực rỡ và chung quanh cây Giáng sinh là những gói quà gói giấy rất đẹp nhưng bên trong rỗng không, người mẹ tuyệt vọng vì không có giấy tờ bảo hiểm y tế, lo sợ sẽ bị người ta đối xử như những người da trắng nghèo bị xem là cặn bả của xã hội, chỉa súng và đòi hỏi người ta, ai cũng được, phải cứu đứa con bị gãy chân của bà.

8) Alice Walker, “Mặt Tôi Hướng Về Ánh Sáng: Ý Nghĩ về Giáng Sinh” (1988) 

Trong khi hồi tưởng kỷ niệm sự thay đổi các quan niệm đã gắn bó với ngày lễ Giáng sinh, Walker nhớ lại thời bà lớn lên ở vùng đồng quê, nơi cộng đồng người da đen miền Nam cư ngụ, bà đã tin rằng Santa Claus một người da trắng duy nhất đã tử tế hào phóng với người da đen. Tuy thế, bà tự hỏi có bao nhiêu người da trắng có thể vui vẻ chào đón “một người đàn ông da đen to lớn lẻn” vào nhà của họ. Cuối cùng, bà gạt bỏ Santa Claus, xem Santa Claus là biểu tượng sự tôn thờ “một người da trắng lý tưởng,”như một niềm tin đặt không đúng chỗ của cha mẹ bà, trong khi họ cố gắng xây dựng đức tin trong các người con, là, những thay đổi mầu nhiệm có thể xảy ra trong vòng bản tính của con người. Để thỏa hiệp với ngày lễ Giáng sinh, Walker quyết định, ý nghĩa chân chính nhất của ngày lễ này gắn liền với ngày Đông chí, cái ngày mà mặt trời bắt đầu trở lại với Bắc Bán Cầu. Niềm tin về sinh nhật của Chúa vẫn được giữ nguyên vẹn nhưng tuyệt đối không còn cái ông lão vui vẻ người da trắng phân phát những tiếng reo vui giả tạo.

Mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ dị nhất – Phần 3

Willa

5) Willa Cather, “Giáng sinh của tên trộm” (1896)

Có một chàng tuổi trẻ lang thang khu vực phía nam thành phố Chicago trong đêm Giáng sinh, cũng là đêm sinh nhật của chàng. Sau khi cắt đứt liên hệ với gia đình rất giàu có, chàng đi làm ký giả vặt ăn huê hồng từng bài viết, làm diễn viên phụ trội đóng những vai nhỏ nhặt, hoặc làm thuê trên tàu ăn công theo ngày. Bây giờ không nhà sống lang thang, đói và buồn bã vì thất bại, chàng làm nghề trộm và nhất quyết phải thành công với nghề này. Nuôi kỷ niệm buồn về những buổi tiệc sinh nhật của mình cũng chính là ngày lễ Giáng sinh lúc trước, chàng đột nhập vào một gia đình giàu có, vơ vét nữ trang cho vào túi. Giữa lúc ăn trộm chàng chợt nhận ra một cái tách bằng bạc rất quen thuộc. Ngay lúc ấy một người đàn bà xuất hiện ở khung cửa rồi ôm chầm lấy chàng. Đó là mẹ của chàng. Đúng vậy: bị bắt quả tang, ăn trộm ngay chính căn nhà cha mẹ chàng dọn về sau khi chàng bỏ nhà cũ ra đi. Khi người mẹ vui mừng tột độ cố giúp đứa con tài ba của bà phục hồi sức khỏe, thì chàng trai cố gắng bù đắp cái nghèo khó mà chàng đã biết mùi dùng cơ hội này để sống lại cuộc sống hưởng thụ ngày xưa.

6) Mark Costello, “Ngày lễ Giáng Sinh của Murphy” (1969)

Hôn nhân và nghề gõ đầu trẻ của Murphy đang có nguy cơ sụp đổ vì tật nghiện rượu của chàng, Murphy vẫn lái xe đưa vợ và đứa con trai về thăm gia đình. Nhưng căn nhà ở dưới Illinois, nơi chứa đầy các pho tượng tôn giáo và các pho tượng hình con voi, biểu lộ sự tin tưởng vào Thiên chúa giáo cùng với chủ nghĩa Cộng hòa của gia đình chàng, cho dù hiện tại có trắc trở đến đâu, hoàn cảnh vẫn có thể đưa đẩy đến chỗ tồi tệ hơn – điều đó có nghĩa là dù gì đi nữa chàng vẫn có thể về thăm nhà. Tuy chàng cố giữ cho những khốn khổ của hiện tại cách xa với những khốn khổ của quá khứ, chàng không thể lẩn tránh nó – mặc dù chàng lại ở trong cái xe ấy khi câu chuyện chấm dứt, lái xe làm chàng có cảm tưởng như một người phạm tội đang chạy trốn – cái quá khứ mà trái tim chàng không chịu lãng quên.

Mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ dị nhất – Phần 2

3) F. Scott Fitzgerald, “Santa Claus kém may mắn” (1912)

Thời bây giờ người lớn đọc không biết chán truyện dành cho thiếu niên, đọc ngốn ngấu từ The Hunger Games đến Divergence. Thế thì mùa lễ này tại sao không làm một tiệc linh đình với những truyện hay dành cho thiếu niên trong quá khứ, như truyện do Fitzgerald viết khi còn là một cậu thiếu niên. Một cô gái trêu vị hôn phu của cô, con nhà giàu trẻ tuổi đẹp trai, nhắc cậu nhớ rằng cậu chưa có ngày nào thật sự làm ra tiền để kiếm sống, và cô còn thách thức là cậu sẽ không thể thành công trong việc đem tặng số tiền hai mươi lăm đô la cho dù cậu cố gắng. Nhận lời thách thức của vị hôn thê – chàng phải đem tặng tiền mặt cho người lạ, và không được cho hơn hai đô la mỗi người – nhưng đem tiền đi cho té ra không phải là chuyện dễ dàng. Chàng tiến đến gần một cặp vợ chồng giàu có trên đường phố New York, nhưng thay vì có thể cho tiền chàng lại bị họ tặng tiền. Hai người sống lang thang không nhà trên đại lộ thứ Ba nghi ngờ chàng có âm mưu lường gạt. Lần lượt hết trường hợp này đến trường hợp khác đôi khi buồn cười hay lố bịch, chàng trai học được một bài học, đó là đem tiền đi biếu mà không có sự hiện diện của tinh thần Christmas thì đó món tiền ấy không được xem là quà.

Untitled

4) Grace Paley, “Giọng To Nhất” (1959)

Một cô bé Do Thái vào năm thập niên 1930 ở Coney Island được chọn làm người đọc vở kịch Giáng sinh cho cả lớp nghe bởi vì cô có giọng nói rất to và ngân vang. Cô tham gia thực tập đọc vở kịch rất chăm chỉ, và cô rất can đảm chỉ huy các bạn cùng lớp để giúp vị giáo viên đạo diễn của vở kịch. Trong khi đó, mẹ của cô, vốn là người di dân, đã rất lo lắng về đám trẻ con Do Thái có cha mẹ tham dự lễ mừng Giáng sinh. Một ông bố vô lễ nào đó đã nhắc nhở vợ ông ta là cho phép trẻ con tham dự buổi trình diễn kịch mừng lễ Giáng sinh dường như chỉ là một cái giá rất nhỏ để tránh sự tàn sát ở châu Âu. Vào ngày trình diễn mừng lễ Giáng sinh, cô bé tuyên bố Chúa đã hy sinh tử nạn vì tình yêu nhân loại, chẳng hề ngại ngùng vì xung đột tôn giáo chút nào cả. Cô chỉ không hài lòng buổi trình diễn tuyệt vời của cô bị tước đoạt vinh quang vì bố mẹ cô với hàng xóm đã cãi nhau bằng tiếng Yiddish. Họ thắc mắc là họ có làm chuyện đúng hay không bởi hành động của các con của họ.

Mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ dị nhất – Phần 1

Note của chủ blog: Từ bây giờ đến ngày Giáng sinh còn 6 ngày. Tôi sẽ chia mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ dị nhất thành 6 phần mỗi ngày đăng hai chuyện. Xin mời các bạn đọc phần 1.

Tác giả: R. Clifton Spargo

Đã chán đọc đi đọc lại câu chuyện cũ mèm, như thể đó là truyện duy nhất viết về lễ Giáng sinh? Câu chuyện về một ông nhà giàu bẳn tính có trái tim keo kiệt cười khẩy nói “Vậy à” khi người ta kêu gọi giúp đỡ người nghèo, không cho nhân viên được nghĩ một ngày được ăn lương để anh ta đón lễ? Những bóng ma của Bài Ca Giáng Sinh đã được nhắc đi nhắc lại nhiều lần quá rồi. Orson Welles đã dùng giọng nói của mình đóng vai Ebenezer Scrooge trên đài truyền thanh từ năm 1930; Jim Backus đã dùng cách nói trong bụng để diễn vai lão già có trái tim băng giá, trong phim hoạt họa chiếu lần đầu trên chương trình truyền hình, Mister Magoo’s Christmas Carol; và các diễn viên từ Kelsey Grammer đến Jim Carrey đều đã lần lượt đóng vai này trên truyền hình và màn ảnh lớn. Như chúng ta đã biết, cơn ác mộng của Scrooge đã đánh thức ông ta đi tìm sự cứu rỗi. Trong cơn chấn động tình cảm, ông ta đã để tinh thần hào phóng của Giáng sinh mở cửa trái tim ông.

Nhưng không phải lúc nào Giáng sinh cũng mang đến niềm vui bất tận. Nhiều khi, mùa lễ cũng mang đến cảm giác buồn bã hay nói đơn giản, khá kỳ dị. Bởi thế tôi sưu tập mười hai câu chuyện Giáng sinh – cho đồng nhịp với mười hai ngày lễ Giáng sinh – và một chuyện trong số những chuyện này chấm dứt vào ngày thứ mười ba – được sáng tác bởi các tác giả nổi tiếng trong quá khứ lẫn đương thời. Bởi vì cả mười hai câu chuyện đều nghiêng về những chi tiết rất khác thường, có lẽ chúng ta nên nghĩ về chúng như mười hai câu chuyện Giáng sinh kỳ dị nhất, không giống như truyện của Charles Dickens.

1) Fyodor Dostoyevsky, “Một Buổi Tiệc Giáng Sinh và Cái Đám Cưới” (1848)

Một nhà quí tộc tham lam hy vọng cưới cô bé mười một tuổi cùng với số tiền hồi môn trong khi cô đang chơi đùa với các trẻ em khác chung quanh cây Giáng sinh. Vài đứa trẻ nhà giàu phách lối đã tẩy chay cậu bé tóc đỏ con của cô giáo dạy tư gia, khiến cậu bé phải rút lui vào một góc nhà, sau đó cô bé đến chơi với cậu. Tuy nhiên niềm vui của cậu bé đáng thương này tan vỡ nhanh chóng, bởi vì niềm vui này làm cho một thằng bé phì nộn con nhà quí tộc ghen ghét cậu. Thằng ấy đã cố gắng xua đuổi cậu bé đối thủ mười một tuổi đi chỗ khác chơi, nhưng sau đó thì thật sự rượt cậu bé. Bây giờ thì độc giả đã bắt đầu bênh vực cậu bé tóc đỏ hết mình (có lẽ còn cầu nguyện cho cậu bé nữa, trong tinh thần giáng sinh) ai cũng muốn con mèo mập kia bị đánh bại. Nhưng đây là một câu chuyện của Dostoievski nên bạn cần phải bỏ cái tinh thần lạc quan, cầu chúc hạnh phúc cho toàn thế giới, ở nhà và chuẩn bị một cái kết thúc lắt léo dễ sợ trong tiếng reo vui của ngày lễ.

2) Sandra Cisneros, “Ba Gã Khôn Ngoan” (1986)

Cisneros

Một gia đình người Mễ Tây Cơ sống gần con sông, phần bờ thuộc tiểu bang Texas, nhận một món quà Giáng sinh to cồng kềnh do ông hiệu trưởng của mấy đứa con gửi tặng. Món quà này được giao đến nhà mấy tuần trước ngày Giáng sinh. Lũ trẻ con hiếu kỳ muốn biết món quà to đùng ấy là cái gì nhưng bà mẹ nhất định theo phong tục của người Mễ chờ cho qua lễ Feast of the Epiphany (6 tháng Giêng) mới được mở quà. Thế là gói quà cứ ngồi đó mà chờ, trong phòng khách, trước cái TV bị hỏng, trong khi đứa con trai và đứa con gái, đồng thời cả ông bố lẫn bà mẹ và kể cả mấy người láng giềng đều cố tưởng tượng về món quà: cái máy giặt, cái TV mới, hình màu, máy hát quay đĩa, một cái tủ lạnh chứa đầy bia, hay là một cái tủ chứa đầy đồ chơi. Giáng sinh trôi qua: ông bố và bà mẹ tổ chức một buổi tiệc mừng Năm Mới, tất cả mọi người phải làm ngơ món quà khổng lồ trong phòng. Khi đến lúc món quà được mở, liệu nó có chút cơ hội nào để thi đua với sự tưởng tượng mà mọi người đã hình thành trong trí óc của họ?