Vẫn còn mùa hạ

Tuần trước tôi kêu rêu, giã từ mùa hạ. Tưởng đã tiễn đưa mùa hạ với “See you in September”, không ngờ ngay hôm sau trời nóng đến 34 độ C. tương đương với 94 độ F. Sáng nay trời bớt nóng nhưng nhiều mây.

Mùa hạ là mùa sen. Thi nhân đã viết, hạ thưởng lục hà trì (mùa hè có thú vui là thưởng ngoạn ao sen chắc ngắm sen một hồi nóng bức nhảy ùm xuống tắm luôn). Lại có nhà thơ khác viết, bây giờ mùa hạ sen nở tốt, một chị hai chị cũng như sen, khuyên nốt em trai giòng lệ sót (Tống Biệt Hành – Thâm Tâm). Trong trí nhớ của tôi là chữ tốt, nhưng trên mạng thấy viết là sen nở nốt. Ngạc nhiên một chút, chữ tốt thì không hay, nhưng chữ nốt thì lập lại ở câu dưới. Mà tôi thì không thể tin tưởng vào trí nhớ của tôi.

bây giờ mùa hạ sen nở tốt
Bây giờ mùa hạ sen nở nốt (Tống Biệt Hành – Thâm Tâm)

Hôm kỉa hôm kia, chị dâu đến thăm. Tôi đưa chị đi New York dạo vườn Bách Thảo sau khi đưa chị đi xem World Trade Center mới và Ground Zero. Thật may gặp lúc hoa sen của vườn Bách Thảo đang nở. Tôi chụp một mớ ảnh hoa sen vì trong trí nhớ vẫn còn in đậm những tấm ảnh hoa sen nàng Tống Mai chụp. Về nhà xem ảnh hoa sen mình chụp thấy vụng về đến buồn cười.

Người ta nói bắt chước là một hình thức của sự khen ngợi ở đỉnh cao nhất. Tôi bắt chước cái nhìn của Tống Mai nhưng đáng tiếc, tài nghệ non kém, nên chỉ được như thế này. 🙂

còn lại đôi ba cánh còn nhớ phương nào hoa đã rơi
[…]Còn lại đôi ba cánh. Còn nhớ phương nào hoa đã rơi (Đoàn Chuẩn – Từ Linh)
bóng sen
Như dàn trumpets
chuồn chuồn trên cọng ngó sen
Tạm dừng cánh

Tôi mãi chú ý đến hoa sen nên không chú ý đến một vẻ đẹp khác không kém phần lộng lẫy, đó là hoa súng. Tại sao người mình quí hoa sen hơn hoa súng nhỉ? Sen thì được đưa lên bàn thờ, được đề nghị dùng làm quốc hoa, được ca ngợi tượng trưng cho người quân tử gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. Hoa sen có hương thơm không? Dạo sau này thấy trên mạng có nhiều tấm ảnh hoa súng rất nghệ thuật, có phải người mình đã nhận ra vẻ đẹp của loại hoa dân dã này chăng? So ra màu sắc của hoa súng lộng lẫy hơn hoa sen. Và tôi thích ăn cọng súng chấm mắm kho hay nước cá kèo kho. Nhớ mấy chục năm về trước tôi giận lẫy má tôi, không về nhà, đến nhà cô bạn học Trung học (Trần thị Hồng), được má bạn cho ăn cơm với bông súng chấm nước cá kèo kho. Ngon đến bây giờ vẫn còn nhớ. Và có lẽ vì kỷ niệm này, tôi luôn nghĩ đến Hồng, người bạn thời Trung học là tôi vẫn còn nợ bạn và mẹ của bạn một món nợ ân tình.

hoa súng vàng
Hoa súng màu vàng kim

Hoa sen tiếng Anh là lotus tên khoa học là Nelumbo nucifera, khác với hoa súng (dĩ nhiên rồi) water lily Nymphacea. Tuy nhiên ngày xưa, người Ai Cập đã dùng chữ hoa sen (lotus) để chỉ hoa súng (water lily). Người Ai Cập rất quí hoa súng. Loại hoa này xuất hiện trong rất nhiều bức họa miêu tả việc cúng tế và lễ lạc trong hoàng cung.

Loại hoa súng quí nhất của Ai Cập thời bấy giờ là hoa súng màu xanh (hướng sang màu tím) Nymphaea caeruela, và hoa súng trắng Nymphaea lotus. Loại hoa súng xanh/tím Ai Cập này có hương thơm, nở buổi sáng đến trưa thì khép cánh lại, mở và khép hai ngày. Loại hoa súng trắng cũng có hương thơm nở ban đêm đến sáng thì khép cánh, kéo dài khoảng bốn ngày. Lá của hoa súng trắng có góc cạnh hơn và hoa tròn hơn. Tất cả những chi tiết này đều được ghi nhận trên những bức tranh vẽ hoặc khắc trên tường.

Huyền thoại kể rằng hoa súng màu xanh (blue lotus) xuất hiện từ lúc trời đất còn là một khối hỗn mang, từ bóng tối, trên mặt sóng, từ hoa sản sinh ra thần ánh sáng, hay mặt trời. Horus, chúa tể của bầu trời hiện thân là chim ưng, cũng là mặt trời còn ở dạng sơ sinh, đã xuất hiện từ trong đóa hoa súng màu xanh vừa nở, với ánh hào quang của mặt trời như cái đĩa trên đầu.

Có một huyền thoại xuất hiện sau câu truyện về Horus kể trên, bảo rằng Horus là con của Isis và Osiris (vừa là chồng vừa là anh). Con trai đầu tiên của đôi vợ chồng này là Geb (thần tượng trưng mặt đất) và Nut (thần tượng trưng vòm trời). Osiris cai quản mặt đất (hay địa cầu) nhưng bị một người em trai (hay anh) tên Set phản bội và giết chết. Thân xác của Osiris bị chặt ra thành nhiều mảnh vụn rồi vứt xuống sông Nile. Nhờ phép thuật của Isis, ông chồng được cứu sống trong một thời gian ngắn ngủi, đủ để ông có thêm một cậu con trai út đó là Horus, sau đó Osiris trở về cai trị thế giới âm ty.

Ở vườn Bách Thảo hôm ấy có đóa hoa súng màu xanh thẫm rất đẹp nhưng tôi mãi bận bịu với những đóa hoa sen nên không chú ý. Mãi đến khi về nhà mới nhận ra sự thiếu sót của mình. May nhờ có bà chị thích màu hoa súng nên nhắc nhở tôi. Bấm đại vài tấm chiếu lệ, nhờ thế mà có ảnh hoa súng. Sau đó đằng sau lưng sau gáy tôi, dường như có một chú dế nỉ non, cứ bảo tôi quay trở lại vườn Bách Thảo để chụp ảnh hoa súng kẻo lỡ một mùa hoa rồi lại than mãi chơi đến muộn.

đôi trẻ
Vợ chồng son
hạnh phúc khi tuổi già vẫn có đôi
Tình già

 

 

Lan xanh

Tôi không nhớ mình bắt đầu chú ý đến lan từ bao giờ. Xem lại ảnh trong computer thì tôi có ảnh chụp hoa lan chụp ở Washington D. C. từ năm 2012 và năm 2014, ở New Jersey năm 2015, ở New York năm 2018. Ảnh thì nhiều lắm nhưng không mấy đẹp. Tôi cố ý chọn hoa lan màu xanh lục. Trong mấy tấm ảnh dưới đây có một loại hoa gọi là móng rồng cọp màu xanh da trời nhạt. Tôi thường gặp nó trong những lần đi xem hoa lan, ở gần những giò lan, nhưng tôi không biết chắc nó có phải là lan không (không phải lan).

Tôi không say mê hoa lan. Tôi thích hoa lan cũng giống như các loại hoa khác. Tôi không hiểu biết nhiều về hoa lan, không biết tên khoa học. Tôi tò mò về hoa lan cũng như tôi thường thắc mắc về nhiều chủ đề khác, búp bê, kiếm, đá, jazz, Blues, đom đóm, đàn, v. v… Hễ gặp cái gì có liên quan đến chủ đề tôi chú ý thì tôi nấn ná lâu hơn một chút. Tôi có những thắc mắc, xem chừng giản dị nhưng tôi chưa tìm thấy câu trả lời. Một câu hỏi đơn giản, tôi xin hỏi bạn như tôi từng hỏi tôi. Tính chất nào được dùng để xác định đó là hoa lan? Tóm lại trăm ngàn loại hoa, làm sao bạn biết đó là hoa lan? Câu trả lời thật đơn giản của tôi là hoa lan “thường” có cái lưỡi. Có lẽ có nhiều đặc tính khác nhưng tôi chưa nắm chắc. Tôi dùng chữ thường vì có những loại lan người ta không nhìn thấy lưỡi, thí dụ như hài lan, loại lan giống như chiếc hài của các tiểu thư hay mệnh phụ thời xưa. Loại lan này thuộc về genus Paphiopedilum. Còn một loại lan khác cũng không nhìn thấy lưỡi thuộc genus Bulbophyllum, tôi có ảnh nhưng không đăng vì nó giống như hoa cúc màu vàng và tôi chỉ muốn đăng ảnh hoa lan màu xanh hôm nay.

Trong những tấm ảnh hoa lan màu xanh lá cây dưới đây, đa số thuộc loại (genus) Cymbidium (ảnh 1, 2, và 3 từ trên đếm xuống). Người ta xếp chúng vào loại Cymbidium bởi vì cái lưỡi lan có hình dáng cái mũi thuyền. Cymbidium lấy từ tiếng Latin, Cymba có nghĩa là chiếc thuyền.

Một bạn trồng nhiều lan mới mua được một loại lan có hình dáng giống thiên nga, cũng có màu xanh lục và vàng nhạt, thoạt nhìn khá giống loại cymbidium tôi đăng lên đây nhưng theo lời chủ nhân thì hoa ấy thuộc loại Cynoches.

Brassia verrucosa trông giống như những con nhện xanh, hình như, đây là một loại lan hiếm, ở Nam Mỹ. Chữ hiếm thì tương đối thôi, cái gì mọc ở nước khác, khí hậu khác thì trở nên hiếm ở đây, còn ở xứ đó thì chắc không hiếm lắm, ngoại trừ khi chúng mọc ở độ cao và trên triền núi đá.

có phải lan thiên nga

lan thiên nga xanh
Cymbidium araluon

Lan xanh lục

Brassia verrucosa
Brassia verrucosa
Green lady's slipper
Hài lan
Lan có hương thơm
Clowesia (catasetum) ruselliana, South Mexico to North Venezuela
lan trắng và xanh lục
Lan có hương thơm một loại cattleya
Green Cymbidium
Cymbidium
móng rồng
Móng rồng cọp xanh, hay Jade vine, không phải lan

Vườn hồng có lối vào*

khu vực trồng hoa hồng
Vườn hồng mang tên Peggy Rockefeller. Beatrix Farrand thiết kế năm 1916. Sửa chữa và hoàn tất năm 1988
góc vườn
Cô gái ngồi nghỉ chân ở một góc vườn hồng

Truyện xưa kể rằng, trong tổ uyên ương, Cleopatra đã dồn gối bằng cánh hoa hồng khô. Người La Mã kết hoa hồng thành vòng hoa để trang trí trong các lễ đại yến đại tiệc. Hồng với hương thơm và nhan sắc được quí trọng đến độ Nero, hoàng đế La Mã (cai trị từ năm 54 đến năm 68) đã cho rải cánh hoa hồng như mưa trên các vị khách quí của ông.

Hồng vàng
May gặp một đóa hồng vàng còn phong độ

Hoa hồng được dùng làm biểu tượng của tình yêu. Tuy nhiên, đã có thời hoa hồng cũng là biểu tượng của cái chết. Theo truyền thuyết của người Do Thái, hoa hồng màu đỏ bởi vì đó màu của những giọt máu đầu tiên rơi trên địa cầu. Người của bộ lạc Teutons xem hoa hồng là biểu tượng của chiến tranh và chết chóc. Họ đặt tên những bãi chiến trường là vườn hoa hồng, nơi họ chiến đấu và cũng là nơi họ ngàn thu yên nghỉ.

hồng hai màu cam và vàng
Hồng màu cam và vàng

Không phải lúc nào hoa hồng cũng tượng trưng cho sự cao quí. Vào thế kỷ mười chín, ở Nîmes, một thành phố miền Nam nước Pháp, người ta gọi các cô gái điếm là “hoa hồng.” Chữ sub rosa hay bên dưới rặng hoa hồng được dùng để ám chỉ những điều bí mật, thí dụ như những bức thư tình lén lút trao, hay những âm mưu chính trị nhằm khuynh đảo thời thế. Khi người Hy Lạp âm mưu chống Xerxes, vua xứ Ba Tư, họ họp kín dưới một cái cổng hình vòng cung hoa hồng giăng đầy, từ đó hình thành chữ sub rosa.

hồng tím bị héo
Hồng tím bị héo

Hoa hồng là biểu tượng của vương quốc Anh. Tương truyền hoa hồng hiện diện từ cổ xưa ở Ấn Độ. Ông Khổng Tử từng nhắc đến loài hoa hồng ở Bắc Kinh.

hồng có vân màu trắng và hồng nhạt
Hồng có vân màu hồng đậm và trắng

Có phải hoa hồng là nụ cười của Amor (còn gọi là Cupid) vị thần tượng trưng cho tình yêu, chú bé với cái cung?

hồng hai màu cam và vàng
Hồng hai màu cam và vàng

Hay đó là những đóa hoa rơi ra từ mái tóc của Aurora vị nữ thần tượng trưng cho bình minh?

Hồng hồng
Hồng hồng

Hay hoa hồng là vũ khí của nữ thần Cybele, bà sáng tạo ra một loại hoa, để trả thù Venus, thần Vệ Nữ tượng trưng cho Tình Yêu. Cái đẹp lộng lẫy của Venus phải chào thua nhan sắc của hoa hồng

lẻ loi hồng trắng trong đám hồng vàng
Hồng trắng lẻ loi trong nhóm hồng vàng

Thật ra tất cả các loại hoa hồng này đều có tên riêng nhưng tôi quên không ghi lại. có chụp ảnh hồng trắng nhưng bị mờ. Còn rất loại hồng tường vi người ta trồng sát theo hàng rào, thơm ngát và đủ màu.

Tiêu đề bài này lấy ý từ mấy câu ca dao:
Bây giờ mận mới hỏi đào,
Vườn hồng đã có lối vào hay chưa?
Mận hỏi thì đào xin thưa,
Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào

Hoa Pensée và Giấc mơ đêm hạ chí

Liên tiếp mấy hôm nay ngày nào cũng mưa và mưa rất to làm tôi nhớ những cơn mưa mùa hè ở Việt Nam khi tôi còn bé. Sài Gòn sau cơn mưa, hàng me già lướt thướt. Hôm kia (June 18, 2017) tôi được mời ăn đám giỗ. Khoảng năm hay sáu giờ trời mưa tầm tã nhưng một lúc sau thì tạnh mưa. Tám giờ tối vẫn còn ánh sáng. Tiệc tàn lúc chín giờ ra về, khi lên xe tôi thấy đom đóm bay lập lòe. Vậy là mùa hè rồi đó.

Hễ nói đến mùa hè không thể không nhớ đến tên một vở kịch của Shakespeare, “A Midsummer Night’s Dream” (Giấc mơ đêm hạ chí). Đây là một vở kịch thơ với rất nhiều nhân vật. Trong phạm vi bài tản mạn ngắn này tôi chỉ muốn nói đến một loài hoa trong vở kịch này. Bạn đọc nào quen thuộc với kịch bản Shakespeare đều biết rằng ông là một người yêu thích công việc làm vườn, trồng cây, và trồng hoa do đó ông luôn nhắc đến tên của rất nhiều loại hoa. Đây là lý do mà những công viên nổi tiếng ở Hoa Kỳ đều có một phần dành riêng cho những loại hoa, cây cỏ hương liệu, thường hay được nhắc tên trong kịch của Shakespeare. Mảnh vườn này được đặt tên là Shakespeare’s Garden, vườn của Shakespeare. Ở trong Central Park có vườn của Shakespeare. Ở trong Brooklyn Botanical Garden, và New York Botanical Garden cũng có vườn của Shakespeare.

Người ta tin rằng, vào giữa đêm hạ chí[i] tiên sẽ xuất hiện và có nhiều chuyện thần tiên sẽ xảy ra. Trong một khu rừng gần Athens (Hy Lạp) trong đêm hạ chí, Puck, một vị elf (tiên) nổi tiếng nghịch ngợm thường quấy phá loài người để mua vui cho ông chủ được Oberon, vua của loài tiên cũng là chủ của Puck,  giao cho trách nhiệm đi tìm một loài hoa đặc biệt, vì Puck có khả năng đi vòng quanh địa cầu trong bốn mươi giờ (chỗ này tôi quên không nhớ chắc chắn con số là bốn giờ hay bốn mươi giờ). Oberon và Titania, hoàng hậu của Oberon, tuy là tiên nhưng chẳng khác gì người trần tục, họ thường hay cãi nhau vì ghen tuông. Titania bảo rằng vua Oberon si mê Hippolyta, nữ hoàng Amazon. Oberon cáo buộc ngược lại là Titania phải lòng Theseus, Hoàng thân (hay Công tước) của Athens. Titania có một cậu bé hầu cận nàng rất yêu mến. Oberon muốn mang cậu bé về làm henchmen (người thay mặt vua ra lệnh xấu như trừng phạt loài người) nhưng Titania nhất quyết không chịu dù có phải đem đổi cả ngai vàng của vua tiên. Oberon thề trả thù.

Oberon kể với Puck, có một đêm ông nhìn thấy Cupid (thần Tình Yêu) giương cung nhắm bắn vào trái tim của một nàng trinh nữ đẹp tuyệt trần nhưng bắn hụt. Mũi tên rơi xuống mặt đất cắm vào một đóa hoa pansy (còn gọi là pensée). Đóa hoa ban đầu màu trắng như sữa, sau khi trúng mũi tên của thần Tình Yêu đổi thành màu tím. Màu của khát vọng. Sau khi trúng tên của Cupid, pensée trở thành loại hoa có phép nhiệm mầu. Lấy mật của hoa này, thoa lên mi mắt của người đang ngủ, dù đó là người trần gian hay là tiên, nam hay nữ, người ấy sẽ yêu đắm đuối, dù là người hay quái vật, người ấy nhìn thấy đầu tiên.

Đây là đoạn thơ nói về hoa pensée trong vở kịch của Shakespeare. Vua tiên Oberon nói:

Yet mark’d I where the bolt of Cupid fell.
It fell upon a little western flower,
Before milk-white, now purple with love’s wound,
And maidens call it love-in-idleness[ii].
Fetch me that flower; the herb I shew’d thee once.
The juice of it on sleeping eyedlids laid
Will make or man or woman madly dote
Upon the next live creature that it sees.
Fetch me this herb, and be thou here again. 

Dịch đại

Ta đánh dấu nơi mũi tên của Cupid rơi
Trên một đóa hoa nhỏ bé ở hướng tây,
Màu trắng sữa, nó biến thành màu tím sau khi bị vết thương tình yêu.
Các cô thiếu nữ gọi nó là hoa tình-yêu-khi-nhàn rỗi.
Hãy mang về cho ta loại hoa này, loại cỏ mà ta đã có lần chỉ cho ngươi xem
Mật hoa thoa lên mí mắt người đang ngủ
Sẽ làm cho người ấy yêu say đắm
Bất cứ người (hay quái vật) nào người ấy nhìn thấy
Hãy tìm loài hoa ấy, và trở lại đây. 

Và kèm theo là vài bức ảnh của hoa pensée tôi chụp trong công viên gần chỗ làm việc. Pensée màu tím là một hình ảnh thơ mộng trong một bài hát Việt.

Chiều nay trong vườn hoa pensée tím đua bay,
Chiều nay anh ơi gió heo may ngừng nơi đây
Hoa tím nơi này,
Chờ anh đã bao ngày
Anh có mơ màu tím chiều nay.

Tôi đi ngủ sớm lúc chưa tám giờ, thức giấc nửa đêm, trong khi chờ giấc ngủ trở lại, tôi viết nhảm bài này. Thấy tôi tản mạn ghê chưa, từ cơn mưa mùa hè, qua kịch Shakespeare, qua hoa pensée. Bây giờ, tôi đi ngủ tiếp.

Tái bút:

8PM 6/22/2017

Tôi viết theo trí nhớ sai lầm. Hạ chí là ngày đầu mùa hè chứ không phải là ngày giữa mùa hè. Xin lỗi!


[i] Hạ chí là ngày chính giữa mùa hè.
[ii] Love-in-idleness là một tên khác của pansy (pensée)

Chỉ là hoa thôi

Bàn làm việc của tôi ở cạnh cửa sổ. Tiếng là tôi làm việc ở tầng lầu thứ hai, nhưng bên dưới tầng lầu thứ nhất là sáu tầng được dùng làm bãi đậu xe, cho nên tầng lầu chỗ bàn tôi làm việc là tầng thứ tám.

Từ bàn làm việc tôi nhìn thấy con sông, có cây cầu. Và bên cạnh cái tòa nhà láng giềng có một bãi đất trống. Người ta vẫn đang xây cất, đất của thành phố bên cạnh New York gần Manhattan thì bạn biết mà, tấc đất tấc vàng. Vậy mà có một bãi đất hoang người ta trồng hoa dại. Từ một hai tuần trước tôi đã thấy có màu trắng trắng xanh xanh vàng vàng. Nhưng cách đây một hay hai hôm, tôi nhìn thấy có hai người đi lang thang trong cánh đồng màu sắc ấy. Nhìn từ xa, tôi cũng biết đó là hai người nhiếp ảnh, vì cách đi dáng đứng và những thứ trang bị của họ. Cái máy cà tàng mười mấy tuổi của tôi không có ống kính chụp xa, tôi cũng không mang theo chân gạc. Nhưng sẵn máy thì chụp, có gì xài nấy, nhiều khi hay không bằng hên 🙂

Buổi trưa, tôi xuống chỗ này. Rác từ đường phố bay vào đầy hết nhưng bạn không thấy vì tôi dấu nó đi, chỉ khoe cái đẹp cái sang của cánh đồng hoa dại.

 

tường vi
Hoa hồng loại tường vi không có hương thơm
Cúc hai màu
Cúc hai màu có lẽ còn được gọi là Indian paintbrush
indian paintbrush
Đây cũng là Indian paintbrush
đồng hoa
Thêm một cái cầu quay ở phía sau cánh đồng hoa
cúc trắng
Cúc trắng
chỉ là hoa thôi
Hai nhiếp ảnh gia chụp từ chỗ bàn làm việc

Vài dòng về uất kim hương

Tulip hay uất kim hương được ca ngợi lần đầu tiên từ những dòng thơ của Hafis (1327 – 90) nhà thơ lớn xứ Ba Tư. “Hãy nhìn những đóa uất kim hương, đầy đặn như đôi má của những nàng thiếu nữ, vươn lên giống như những cái cốc đầy màu sắc mời mọc người ta nâng lên môi nhấp từng ngụm rượu.”

Uất kim hương được xem như lời tỏ tình. Truyện xưa kể rằng hoa sinh ra đời bởi một giọt máu: “Chỉ mới đầu mùa xuân, uất kim hương đã nâng lên cái cốc màu đỏ của nó khi Ferhad chết vì tình yêu của Schirin, nhuộm đỏ cả sa mạc với những giọt nước mắt rơi từ trái tim chàng.”

Uất kim hương mọc thẳng, hướng lên trời và được xem là loài hoa của mặt trời. Hoa quay theo hướng mặt trời và khép cánh lại vào lúc hoàng hôn. Uất kim hương không được nhắc đến trong huyền thoại, luôn luôn bị xem là tượng trưng cho vật chất xa hoa của trần thế. Khi gia nhập vào Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ trong một thời gian ngắn, đã trở nên loại hoa đắt giá nhất trong các loại hoa. Các nhà sultan của Thổ Nhĩ Kỳ, vào thời Osman, đã chọn uất kim hương làm huy hiệu của triều đình. Thế kỷ thứ mười tám, khi lòng ngưỡng mộ hoa uất kim hương ở điểm cao tột độ; lễ hội uất kim hương được tổ chức trong vườn thượng uyển của các vị sultan. Hoa có nhiều loại, được đặt cho những cái tên rất kêu, như “Giấc mơ hạnh phúc”, “Bí mật vĩnh cữu” và “Thần dược tình yêu”.

Loại hoa này được mang đến Vienna (Áo) vào năm 1554 với Ghiselin de Busbeqc. đại sứ Áo vào triều đình Süleyman và vào thời gian này hoa uất kim hương được gọi là tulip. Đại sứ Busbeqc tưởng tên gọi của hoa bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là “tülbend”, nhầm với cái hoa được gắn trên khăn quấn trên đầu màu đỏ của người Thổ Nhĩ Kỳ. Thật ra loài hoa này có tên Ba Tư là “lalé”.

Giới thương gia và học giả là những người đầu tiên đã mang uất kim hương vào Netherlands từ sau năm 1593. Uất kim hương có giá trị (tiền bạc) đến độ người ta có thể đánh đổi nhà cao cửa rộng và những chuyến tàu chở đầy hàng hóa với vài ba củ rễ uất kim hương, xem chúng như là bằng chứng của sự giàu sang. Quan trọng đến độ “ülbend” được Rembrandt mang vào những bức tranh vẽ hoa và tĩnh vật. Khi quốc hội Hòa Lan ấn định giá của hoa uất kim hương vào năm 1637, thị trường uất kim hương bị sụp đổ và nhiều người bị tán gia bại sản. Chẳng ai ngạc nhiên khi uất kim hương trở thành biểu tượng chính của vanitas.

Định nghĩa của vanitas là một bức tranh tĩnh vật, loại tranh của người Hòa lan vào thế kỷ mười bảy, chứa đựng biểu tượng của cái chết hay một sự thay đổi lớn lao, nhắc nhở đến khía cạnh phù du của cuộc đời. Thế kỷ thứ mười bảy, trong tranh vẽ, hoa uất kim hương thường được đặt bên cạnh những cái xương sọ, bị xem là kiêu ngạo và phô trương, thô cứng và lạnh lùng. Loại hoa không có hương thơm này luôn luôn mang một vẻ xa cách. Không được nằm trong danh sách các loại hoa có huyền thoại, hoa cũng không là bạn của các nhà thơ. Thi sĩ không bao giờ mang uất kim hương vào trong đáy trái tim của họ. Tuy nhiên loài hoa “lalé” này đi vào trái tim của thường dân. Giới dân giả xem hoa uất kim hương là biểu tượng của mùa xuân và là biểu tượng của cuộc sống sau khi chết.

u1

u2

u3

u4