Ngày xuân thong thả

cây cherry trước nhà điểm hoa trắng lấm tấm
cây cherry (anh đào) trước nhà nở hoa trắng lấm tấm
cây eastern redbud trước sân
Cây eastern redbud trước nhà nở hoa lưa thưa
hoa dại sân sau nhà
sân sau nhà tôi trơ trụi thế mà cỏ dại cũng nở hoa
hoa đầu xuân ở hàng rào của thư viện
hoa đầu xuân nở bên cạnh hàng rào của thư viện
ở góc bệnh viện tưởng là hoa giả
ở một góc bệnh viện thấy cây hoa này
đàn nai ở rừng sau nhà, sau lưng là hoa đầu xuân lác đác vàng
bầy nai ở rừng sau nhà, sau lưng là hoa đầu xuân loáng thoáng vàng
khoảng sân sau nhà tôi trơ trụi thế mà cũng có hoa
hoa dại nở ở sân sau
hoa đào nhìn thấy ở cửa sổ xe lửa buổi sáng sớm
Buổi sáng đi làm trên xe lửa, ngồi cạnh cửa sổ thấy cây anh đào
hoa lily the valley ở bệnh viện
hoa lily the valley ở bên cạnh bệnh viện
sân bệnh viện đầy hoa tím
hoa tím trong sân bệnh viện
sân hoa tím
Sân đầy hoa tím

Hôm qua tôi xin nghỉ một ngày đưa ông Tám đi khám bệnh. Không có gì trầm trọng, chẳng qua là đến tuổi, hết khám cái này thì khám cái khác. Chúng ta đều hy vọng là chận đứng được những chứng bệnh, nếu có thể, không cho chúng trở nặng. Và thế là tôi được hưởng thụ một ngày, nhìn cây cỏ chung quanh.

Cây anh đào (cherry) trước nhà nở hoa trắng lấm tấm. Cây eastern redbud cũng ra nụ hoa tim tím hồng hồng lưa thưa. Năm 2012 cơn bão sandy làm ngã hai cây cherry, đây là loại cherry có trái ăn được. Nhờ vậy cây eastern redbud có ánh sáng để mọc lên cao hơn.

Đàn nai thường tụ lại ngủ sân sau nhà tôi, màu lông lẩn vào màu lá khô, khó nhìn thấy. Chỉ có con nai lông trắng là nhìn rõ rệt. Thấy mấy chú nai ăn lá non ngấu nghiến. Sống khó khăn thế mà chúng vẫn sinh sôi tràn lan.

Hoa lily the valley màu trắng nở thành chùm như những chuỗi ngọc trai. Tôi sợ không dám ngửi xem hoa có thơm không vì tôi bị dị ứng với đủ thứ. Cứ đến mùa là sụt sùi và ngứa ngáy mặt mũi vì phấn hoa. Buổi sáng uống một viên thuốc cầm cự với chứng dị ứng, thuốc làm tôi buồn ngủ. Buổi trưa ngủ một giấc dài thấy người tỉnh táo hơn.

Mấy hôm rày tôi được xem khá nhiều phim hay. The Spotlight, phim đưa ra ánh sáng vụ các vị giám mục xâm hại tình dục trẻ em ở Boston. Trumbo, một trong những nhà văn gia nhập đảng Cộng Sản Mỹ, bị giới làm phim ảnh đưa vào danh sách đen.

Khi tôi giới thiệu phim Trumbo với bà quản thủ thư viện, bà thấy tôi trả quyển The Revenant, tôi mượn ở thư viện nhưng trả lại vì biết là không có thì giờ để đọc (vì đang đọc The Big Short) bà hỏi tôi có xem phim này chưa.
“Chưa, tôi đang chờ chắc phải mấy tháng.”
“Phim đẹp tuyệt vời. Tôi chắc bà sẽ thích.”
“Vâng. Thảo nào anh tài tử Leo DiCaprio được giải Oscar.” Tôi nói.
“Bà đã xem the Danish girl chứ?”
“Cũng chưa, tôi đang ở trong danh sách chờ xem phim. Chắc cũng phải cả tháng nữa mới đến phiên tôi.”

Đến đây thì có một bà khách đến đứng sau lưng tôi chờ được phục vụ. Tôi tránh sang một bên nhưng chưa chịu ra về. Khi bà Pat, quản thủ thư viện, xong với bà khách, tôi hỏi bà hình như bà chưa nói hết ý mà muốn nói.
“Eddie Redmayne đóng vai này còn khó diễn hơn. Phim đẹp lắm.” Bà nhấn mạnh chữ beautiful, lập lại mấy lần. Tôi tạm dùng chữ đẹp, nhưng nghĩa của nó lại là rất hay, rất tuyệt, rất sâu sắc,… “Tôi nghĩ Redmayne xứng đáng đọat giải Oscar, dù anh kia cũng tài năng không kém.”
Tôi cám ơn bà chia sẻ ý nghĩ. Tôi nói tôi háo hức chờ xem phim. Và như có phép mầu, phim đến với tôi ngay ngày hôm sau. Tôi xem được cả hai cuốn phim The Danish Girl và The Big Short.

Bây giờ thì phải đi làm, chắc phải vài hôm nữa mới có thể nói chuyện phim. Chúc các bạn một ngày vui vẻ và cuối tuần nghỉ ngơi. Mùa xuân trời đẹp bạn có thể làm một chuyến đi chơi xa.

Tôi thì thèm đi chơi lắm rồi.

 

 

Đi thăm con

Chị tôi ở Houston Texas lên thăm miền Đông Bắc Hoa Kỳ. Dùng chữ lên là vì trên bản đồ, tiểu bang của chị nằm mãi ở cuối xứ Hoa Kỳ rộng lớn. Sẵn chị lên chơi, tôi và ông Tám đưa chị đi thăm vài người thân. Bạn thân của chị ở Virginia, đến Virginia phải đi ngang Baltimore là nơi cô út của tôi đang ở, nên sẵn đó tôi đi thăm con. Thả chị xuống nhà bạn, chị ngủ đêm ở đó, tôi quay lại chỗ con tôi, ngủ đêm. Nhà bạn chị rất giàu, có phòng ngủ cho khách, một phòng cho chị, còn một phòng nữa cho chúng tôi. Phòng rộng, trang trí lộng lẫy, có bathroom riêng, thật là tiện nghi và thoải mái, nhưng tôi từ chối vì muốn đến thăm con gái út.

Trước đó đã điện thoại xin phép trước. Bố mẹ có thể ở qua một đêm với con không? Nó bằng lòng mới dám đến. Lại hối lộ trước là bố mẹ sẽ mang bánh mì và thức ăn cho con. Bạn của chị gửi cho bún bò. Bánh mì mua người ta làm sẵn ở chợ. Cũng như mấy đứa Tây, Mỹ trẻ, chúng nó thích ăn bánh mì, phở. Bún bò thì phải có cái khẩu vị Việt Nam hơn. Continue reading Đi thăm con

Tình hình nóng bỏng

Mấy hôm nay tình hình nóng bỏng quá. Muốn biết tin tức VN thì đọc blog chứ báo Mỹ đăng tin chậm hơn blog ở VN. Làm tôi nhớ mấy năm trước theo dõi tình hình Miến Điện bằng blog cũng sôi bỏng như hiện nay. Sáng nay báo Mỹ đăng tin biểu tình có người chết ở Hà Tĩnh nhưng ngày hôm qua blog dân làm báo đã đăng. Một blog nào đó lấy tin từ Đài Loan hay Hồng Kông nói là Trung Quốc đã ra lệnh cho quân đội họ chuẩn bị chiến đấu. Buồn và lo ngại cho người dân VN quá. Một blog khác cho biết một số nữ công nhân VN làm việc trong hãng ngoại quốc hôm trước đi biểu tình hôm sau bị đầu độc bằng nước uống trong hãng. Hai nữ công nhân VN chết một số người ói mửa và bất tỉnh.

Phản ứng của đám đông rất khó kiểm soát. Có nhiều người bình thường hiền lành nhút nhát nhưng khi ra đám đông thì lại thái độ khác hẳn, có khi ngược lại với cá tính lúc bình thường. Trong đám đông cũng khó phát hiện ra những người lợi dụng sự nồng nhiệt của đám đông. Chỉ cần một ngòi châm, một phát súng vu vơ, một lời khích bác là tình hình trở nên ngược lại với chủ ý của đa số.

Chuyện leo thang. Đời sống của người dân bị ảnh hưởng càng khó khăn hơn.

Xin gửi lời chúc bình an đến mọi người. Hy vọng ai cũng cẩn trọng đừng để bị lợi dụng.

 

Chuyện nhảm đầu tuần

Tân Văn 79

Nhận được báo Tân Văn cả tuần rồi, đọc xong rồi, hôm nay xin cảm ơn Tòa soạn báo Tân Văn, và Đại ca. Số báo này có bài Soi Tìm Hiện Tượng Xã Hội của bác Túy và bài Giữa Ngựa và Người của Nguyễn thị Hải Hà.

Đọc bài Giữa Ngựa và Người, phần Ann Patchett bàn luận về thái độ của con ngựa trắng Mollie trong Trại Súc Vật (Aninal Farm) của George Orwell, tôi nhận ra sự ngoan ngoãn ngây thơ của tôi, một phụ nữ lớn lên trong xã hội Á Đông. Tôi thấm nhuần lối suy nghĩ phải hy sinh cho xã hội, hy sinh cho tha nhân, gói mình trong khuôn khổ đạo đức xã hội của người khác đặt ra cho mình. Phụ nữ Tây phương họ suy nghĩ khác. Ai mà bắt họ hy sinh hạnh phúc hay lạc thú cá nhân vì quyền lợi của người khác là họ đặt dấu hỏi ngay tức khắc. Continue reading Chuyện nhảm đầu tuần

Thành kiến về ngoại hình

Đầu tuần vừa qua tôi nhận được email của một người lạ, qua cái tên tôi biết cậu này là người Việt Nam. Tôi đoán là cậu trẻ hơn tôi.

Trong thư, TK chào tôi, tự giới thiệu là sẽ được dự một khóa học dạy cách sử dụng văn bản mới để duyệt xét cách làm việc của nhân viên, hằng năm. Tôi đã đi dự khóa học này nhưng có lẽ do một thiếu sót nào đó người ta lại bắt tôi đi học lần nữa. Tôi vừa gửi email giải thích với ban tổ chức, thì nhận được email của TK. Cậu nói là cậu vào làm năm 1988, chỉ là công nhân, đến năm 95 thì trở nên supervisor. Cậu bảo là muốn chào tôi đã lâu nhưng sợ chức vụ của tôi. Cậu làm tôi phì cười. Tôi chỉ là một con cá lòng tong trong cái hồ cá hơn mười ngàn con cá lớn hơn tôi thì chẳng có gì cậu phải sợ. Tôi nói với TK là tôi đã dự khóa học này nên sẽ không gặp TK ở trong buổi học.

Email sau TK muốn đến chào tôi vào ngày học vì chỗ học nằm trên tầng thứ 9 của building tôi làm việc; tôi từ chối vì đó là ngày tôi nghỉ để đi bác sĩ.

Buổi trưa hôm sau, sau khi đi bộ tôi nhận được tin nhắn vào điện thoại ở bàn làm việc. Đó là TK nói lộn xộn nửa tiếng Anh nửa tiếng Việt, có vẻ của một người bị bấn loạn, nói mà không biết mình muốn nói gì. Tôi vốn không thích dùng điện thoại nên khi phải nói vào máy của một người không quen biết tôi cũng có cái cảm giác bấn loạn như thế. TK lại gọi hôm sau nữa, cậu muốn đến chào tôi vào sáng thứ Sáu vừa qua. Tôi bảo cậu gặp tôi trong cafeteria.

TK trẻ hơn tôi độ chục tuổi. Không cao nhưng có chiều ngang, tóc điểm bạc, giống người Phi Luật Tân. Tôi từ chỗ làm việc đến cafeteria thấy TK đã đến, đang dáo dác tìm tôi. Có vẻ như cậu đoán hình dáng của tôi rất sai lầm nên cậu nhìn ngay mặt tôi mà không có vẻ tự hỏi “có phải bà này không”. Cậu thuộc diện boat people, có vợ ba con, đứa lớn 18 tuổi hai đứa nhỏ 9 và 8 tuổi, vợ ở nhà nuôi con. TK tốt nghiệp Trung học, học trường nghề hai năm, giỏi điện tử, được việc nên lên chức. Cậu tỏ ý tiếc đã không chịu học đại học vì có tài, có tham vọng, nếu có bằng đại học có lẽ sẽ lên cao nữa.

Cậu không nói thẳng, nhưng có lẽ vì lỡ lời, cậu nghĩ vì ngoại hình của tôi mà tôi chỉ ở chức vụ này chứ không làm chức vụ cao hơn. Thứ Sáu đa số mọi người ăn mặc giản dị hơn, nhưng tôi vẫn như đi làm ngày thường. Sếp của tôi bây giờ là một người phụ nữ trẻ hơn tôi. Bà ăn mặc rất giản dị. Sếp của bà cũng là người đỡ đầu kiêm bạn thân của bà, đã từng là sếp của tôi, cũng là một người ăn mặc rất giản dị. Tôi xem cách ăn mặc của sếp và sếp của sếp là một thứ đồng phục cho tôi. Ăn coi nồi, ngồi coi hướng là như thế. Con gà ghét nhau vì tiếng gáy. Tôi không muốn làm con gà bị chặt cổ vì ăn mặc hào nhoáng hơn cấp trên.

TK quan niệm phụ nữ ở cương vị lãnh đạo phải cắt tóc ngắn, ăn mặc như đàn ông. Tôi vốn thiếu chiều cao, không trang điểm, tóc chấm vai, bạc nhiều, nghe TK nói chạnh lòng. Té ra bấy lâu nay mình không đạt đến đỉnh cao của sự nghiệp chỉ vì mái tóc.

Suy nghĩ một hồi nhận ra cả khối đàn ông làm việc chung, cao hơn, tóc ngắn dĩ nhiên, có người có Tiến sĩ, đa số có bằng Thạc sĩ, mà vẫn ở cùng cấp bậc với tôi, có người còn ở vị trí thấp hơn. Phải chăng TK tuy trẻ tuổi nhưng vẫn có thành kiến về ngoại hình và có phần nào sai lầm?

Vĩnh Long và Hà Nội trong hồi tưởng của Marguerite Duras

Vĩnh Long 
Người dịch: Bà Tám
Trích từ tác phẩm Practicalities của Marguerite Duras

Có Vĩnh Long, và còn có Hà Nội. Tôi đã nói về Vĩnh Long, nhưng chưa hề nói đến Hà Nội. Như tôi đã nói trước đây, Vĩnh Long là một vùng biên giới hẻo lánh của vùng Đông Nam Á. Bạn đã ở ngay trên Tràm Chim, một cánh đồng có nhiều sông ngòi dẫn nước lớn nhất thế giới, theo ý tôi. Continue reading Vĩnh Long và Hà Nội trong hồi tưởng của Marguerite Duras

Tìm Tình Giữa Chợ

Bài đã xuất hiện trên trang mạng Gió – O. Tìm Tình Giữa Chợ

Từ xưa đến nay, chợ búa vẫn là chuyện của phụ nữ, và binh đao vẫn là chuyện của nam nhi.  Trai khôn tìm vợ chợ đông. Gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân. Người miền núi có những phiên chợ tình để trai gái gặp nhau. Muốn thành công trong việc lập gia đình phải tìm người yêu ở đúng chỗ. Trịnh Công Sơn viết: “Tìm tình, tìm tình trong nắng em gặp cơn mưa. Ô hay tìm tình giữa ngọ buồn lưa thưa về. Tìm tình, tìm tình trên núi em gặp mây bay. Ô hay, tìm tình giữa chợ tình phai mất rồi.” Té ra, chàng nghệ sĩ này, tài hoa nhưng lận đận, cũng phải đi tìm tình giữa chợ. Continue reading Tìm Tình Giữa Chợ

Blog và Tôi – p. 2

Blog và Tôi – Nguyễn thị Hải Hà

Bài đã đăng ở Thư Quán Bản Thảo số 57. Bạn đọc có thể đọc toàn tạp chí TQBT 57 pdf ở blog Phay Văn và Gió O.

Năm 2009 Hoàng Anh, bạn học thời Trung học với tôi mở blog trên yahoo. Để đọc blog và xem ảnh trên yahoo tôi cũng mở blog yahoo. Cùng bị rủ rê với tôi có “ông già hưu trí” và một người bạn học khác lấy tên Hoalan. Anh bạn này ghép tên của bà xã với tên anh và từ đó tôi bắt đầu viết blog bằng tiếng Việt. Ông già hưu trí trong một dịp về thăm Việt Nam và quen với Hoàng Anh. Khi trở lại Pháp Hoàng Anh ông vẫn giữ liên lạc bằng thư từ. Lúc ấy tôi không biết, ông già hưu trí đã viết rất nhiều, đã có sách xuất bản, và có cả một trang riêng đăng truyện của ông. Còn tôi chỉ viết blog lèng èng.

Ở yahoo blog tôi viết bằng tiếng Việt. Từ lúc bắt đầu viết tiếng Việt, tôi không còn thích viết tiếng Anh nữa. Dù tôi tiến bộ rất nhiều trong việc viết tiếng Anh nhưng tôi e rằng người ta đọc tôi viết tiếng Anh sẽ thấy những ngượng nghịu vấp váp như ông Mỹ viết tiếng Việt. Và sự thật, tôi chỉ có thể bày tỏ ý nghĩ của mình một cách tự tin bằng tiếng Việt. Tôi không thể viết bằng ngôn ngữ khác khi tôi cứ tự “second guess” chính mình. Viết tiếng Việt được vài năm, khả năng viết tiếng Việt của tôi không biết có tăng hay không nhưng khả năng viết tiếng Anh của tôi suy giảm hơn phân nửa.

Hoàng Anh mở blog đăng vài tấm hình của nàng rồi bỏ blog. Hoalan viết được vài blog cũng bỏ. Yahoo blog đóng cửa, chuyển sang yahoo 360 plus, lại đóng cửa. Ông già hưu trí cũng bỏ blog chỉ có một mình tôi là bị mắc lưỡi câu. Tôi chọn WordPress vì chẳng có ai quen ngoại trừ ông Trần Hoài Thư mà ông cũng không phải là người năng hoạt động trên blog. Tôi muốn giữ được sự vô danh vì khi mình mang một thứ persona rồi sẽ khó mà bộc lộ tư tưởng một cách tự do. Thật cũng lạ khi một mặt tôi cần sự vô danh còn một mặt tôi lại muốn tham gia cộng đồng văn học. Có cách nào để mình giữ được cái vô danh mà vẫn được nhiều người đọc mình và được giới văn học biết đến và chấp nhận mình?

Nếu hỏi tôi rằng tại sao tôi viết blog. Trước khi bàn chuyện viết tôi muốn nói sơ qua chuyện đọc blog. Tôi thích đọc những blog mang tính cá nhân. Tôi thích cách viết, quan điểm, ý nghĩ riêng tư, và muốn biết đời sống cũng như cách sống của người viết blog. Tôi lang thang dạo blog đọc rất nhiều blog vô danh hễ thấy hợp ý là tôi thêm vào reader để tiếp tục đọc. Tôi thích đọc blog của những người rất trẻ vì họ viết rất tự nhiên và tôi nhận ra nhiều sự thật của xã hội. Và hấp dẫn tôi nhất vẫn là những ý nghĩ chân thật, chân thật đến trần trụi. Tôi luôn luôn tự hỏi người đang ở trước mặt tôi, trên xe lửa, trong chợ, ngoài công viên, nghĩ gì ngay trong cái giây phút chớp nhoáng ấy? Blog, nhất là những blog rất ngắn có thể cho người ta cái ánh lóe của tư tưởng một giây phút nhất thời.

Ngày còn trẻ tôi có người bạn. Tường cận thị nặng, qua cặp mắt kính dày, đôi mắt của anh như lồi ra. Anh có bệnh tâm lý hay não bộ thần kinh gì đó mà tay anh luôn run rẩy và rịn mồ hôi, thỉnh thoảng anh cứ rút khăn tay ra lau tay. Tôi thường hay hỏi Tường, anh nghĩ gì, để phá vỡ sự im lặng. Anh luôn luôn trả lời, không nghĩ gì cả. Anh bảo là trong đầu của anh luôn luôn là khoảng trống.

Tại sao lại có thể như thế được nhỉ? Trong đầu tôi luôn luôn là trăm ngàn ý nghĩ, chuyện nọ xọ chuyện kia, chuyện vui chuyện buồn, chuyện năm xưa chuyện hôm qua, chuyện hôm nay và những dự tính ngày mai. Làm thế nào để người ta không nghĩ gì hết?

Lang quân của tôi có lần hỏi tôi khi người ta ngồi Thiền thì người ta nghĩ gì? Tôi nhớ một quyển sách về Thiền của một anh người Hòa Lan sang Nhật tu trong Thiền viện ba năm để học Thiền bảo rằng người ta tập không suy nghĩ gì cả trong lúc ngồi Thiền. Bước đầu để đạt đến chỗ không suy nghĩ gì cả người ta tập trung tư tưởng vào Công án Thiền. Đạt đến mức không suy nghĩ gì cả chắc khó hơn là nói cho hết ý nghĩ luôn luôn quay cuồng trong đầu của một người bình thường như tôi.

Tôi thích nói về những ý nghĩ bâng quơ của tôi, những chuyện thượng vàng hạ cám mình nói mình nghe, niềm vui, nỗi buồn, lo âu trong cuộc sống, nói lén sếp, nói cho hả cơn giận chồng, than thở chuyện con. Tôi thích ghi chép lại những giấc mơ chẳng biết để làm gì. Tôi thích những tấm ảnh tôi chụp lại cuộc sống ở quanh tôi. Một cách để tôi nhắc nhở mình hạnh phúc của mình là mình có tay chân mắt mũi đầu óc vẫn còn dùng được.

Sáng nay 29 tháng Bảy năm 2013 tôi đọc được những giòng này của Diệu An: “Thỉnh thoảng mình muốn viết một lá thư tay kể lể những chuyện anh ơi anh à, hôm nay trời mưa to lắm, em đứng trú dưới một tán cây, đinh ninh rằng làm sao mà ướt được cho đến khi em chợt nhớ ra rằng trong trăm cái dại, cái dại trời mưa mà trú gốc cây là cái dại đáng cho chết. Em bèn chui xuống núp dưới cái cầu tuột trẻ con thì cái cầu tuột ấy nó đục lủng lổ chổ, bao nhiêu nước mưa và cát nó ào lên đầu em hết. Rồi thì em chợt nhận ra đôi dép của em, em để quên nó ngay giữa đường, tới lúc nhận ra thì nó đã chèm nhẹp rồi.” Tôi thấy những đoạn văn như thế rất đáng yêu, hồn nhiên, và rất thật. Tôi không thể nào viết được như thế. Khi đã qua tuổi yêu người ta không thể viết hay về tình yêu, cũng như qua khỏi tuổi đam mê tình dục người ta khó mà viết hay về tình dục.

Ngày 25 tháng Năm 2013, tôi đi lạc vào nhà của Khoa, đọc được đoạn văn này: “Chuyện là vậy đó. Trong truyện, tôi còn viết cả một bài hát. Tôi hát cho 5 người nghe. Đứa nào cũng bảo lời thì hay, mà điệu thì ngang phè phè. Tôi đã cố sửa, mà vẫn không sao hay hơn được. Thôi thì cứ để đấy, tối buồn buồn đánh đàn như đánh cái bàn và hát cho dân tôi nghe. Dân tôi thì cũng nhân đây giới thiệu với các bạn. Có tất cả là ba thằng. Một thằng mặt ngu, một thằng chém gió và một thằng im lặng. Thằng mặt ngu thì ngu nhất, cái gì cũng hỏi. Thằng chém gió thì biết thì ít mà nói phét thì nhiều. Thằng im lặng thì biết tuốt, mà ít nói lắm. Lâu lâu thấy hai thằng kia ngu quá mới chịu nhảy ra phát biểu. Ba thằng này tạo thành con người tôi.” Cậu quan sát bản thân cậu tinh tế quá chắc cậu phải là nhà văn, hay ít nhất là có ước muốn trở thành nhà văn.

Đó là hai thí dụ vì sao tôi thích đọc blog. Tôi còn nhiều thí dụ nữa nhưng nhớ đâu nhắc đấy. Luôn luôn tôi định bụng lúc nào có thì giờ sẽ viết một bài về những đặc tính của từng blog tôi vào đọc thường xuyên.

Tôi vẫn nghĩ, phải có khuynh hướng thích viết, thèm viết, có cái gì đó thôi thúc cần phải viết người ta mới viết. Nhất là viết mà có rất ít người đọc và những người đọc thường chỉ là bạn bè chứ không phải là người trong giới văn học.

Blog cho người ta cái phương tiện được tự do tự xuất bản, không phải chờ được xác nhận bài có đáng đăng lên báo hay không? Người ta có thể tự do nói ý nghĩ thật của mình mà không sợ trả thù. Nghĩ thế nhưng thật ra tôi vẫn không thoát được những biên giới tư tưởng của chính tôi. Tôi không thể viết những gì vượt ra khỏi những phong tục luân lý đã vạch sẵn cho phụ nữ. Tôi vẫn ước được viết một cái gì đó thật nổi loạn, thật khùng điên, thật bạo nhưng tôi không dám. Tôi muốn viết chuyện hoang đường, hoang tưởng, để vượt ra khỏi sự giới hạn của chính bản thân tôi, khác hẳn con người thật ngày đi làm tối về nhà nấu cơm rửa chén, nhưng vẫn sợ; sợ bị hiểu lầm, chê trách và ảnh hưởng đến gia đình, làm xấu hổ chồng con. Tóm lại tôi vẫn không thể là người viết tự do như tôi muốn.

Nếu một ngày nào đó không có blog nữa thì sao? Tôi không biết. Có thể tôi vẫn sống nhưng đầy thiếu thốn về tinh thần. Tôi có nghiện blog không? Nghiện quá đi chứ, nghiện trầm trọng không chắc thuốc nào chữa được.

Hồi Tết năm nay, tháng Hai năm 2013, gia đình tôi đi Texas ăn Tết. Tôi được xếp ngủ chung với cô em chồng. Năm giờ sáng, ở NJ là giờ tôi đọc và viết blog. Năm giờ ở New Jersey là bốn giờ ở Texas. Tôi rón rén thức dậy, ngồi trên nền nhà mở computer trong bóng tối, vì sợ đánh thức cô em chồng. Sợ bị quở là làm gì mà mê computer đến như vậy. Ừ thì tôi mê tôi nghiện nhưng có làm hại ai đâu ngoại trừ hại cho bản thân tôi. Ngồi mãi nên bụng đã béo phệ ra, người trở nên bệu bã. Tôi chỉ có một giờ buổi sáng và một giờ buổi tối. Buổi sáng đầu óc còn khỏe khoắn tỉnh táo tôi viết thật nhanh một ý nghĩ thoáng qua trong đầu. Buổi tối về nếu không mệt thì sửa chữa lỗi chính tả. Thỉnh thoảng có được vài comment của độc giả đi lạc. Sau vài năm, hơn một ngàn bài trên blog (từ năm 2009 đến nay) nhìn lại toàn là đầu thừa đuôi thẹo những mảnh vụn của tư tưởng không đáng gọi là văn chương. Thế nhưng từ khi viết blog tôi tập quan sát mình, nhìn ngắm cây cỏ thiên nhiên, chú ý đến niềm vui nỗi buồn của người trên mạng. Bạn có nhớ một năm về trước bạn làm gì, nghĩ gì, yêu ai, ghét ai, nhìn thấy gì, ăn món gì hay không? Nếu bạn bắt đầu viết blog hôm nay thì có thể năm sau hay mười năm sau bạn có cơ hội nhìn lại cái nhìn của bạn, xét lại tư tưởng, quan điểm của bạn. Qua blog tôi có dịp trao đổi ý nghĩ với những người tôi chưa bao giờ gặp nhưng quí mến như bạn lâu năm. Nếu họ từ chối họ không là nhà văn thì với tôi họ đều là người viết. Tất cả đều là writer.

Blog và tôi – p.1

Blog và Tôi – Nguyễn thị Hải Hà

Bài đã đăng ở Thư Quán Bản Thảo số 57. Bạn đọc có thể đọc toàn tạp chí TQBT 57 pdf ở blog Phay Văn và Gió O.

@  @ @

Năm 2004, Ách Cơ con gái đầu lòng của tôi đang học lớp 9. Trường của Ách Cơ khuyến khích học sinh luyện cách viết bằng cách mở một blog và viết bất cứ cái gì học sinh muốn. Ách Cơ bị xung đột gay gắt giữa cách nuôi dạy của bố mẹ Việt, nghiêm khắc và gò bó, và môi trường văn hóa Hoa Kỳ nghiêng về sự phát triển cá nhân đòi hỏi nhiều tự do đã có chiều hướng nổi loạn. Cô nàng muốn được như bạn bè muốn có “boyfriend,” được đi “mall,” được “go out” và những chuyện tương tự.

Với người Mỹ, ở tuổi ấy các cô các cậu tổ chức “group date” gặp nhau đi xem phim rồi đi ăn pizza hay hamburger là chuyện bình thường. Một vài cô cậu đặc biệt hơn thì đi chơi riêng gọi nhau là boyfriend girlfriend. Tôi thấy Ách Cơ thường hay “chat” trên mạng và sau khi tìm hiểu gạ gẫm tôi khám phá ra blog của Ách Cơ. Blog, ban đầu là một thứ nhật ký mở trên mạng, nhưng Ách Cơ và một số bạn dùng blog để viết Fan Fiction. Lúc ấy truyện Harry Potter rất nổi tiếng và học sinh dựa vào truyện này để khai triển thêm. Một hôm sau khi bị phạt nặng Ách Cơ viết trên blog mấy chục chữ FUCK in đậm, màu đỏ để bày tỏ cơn giận dữ. Tôi lo ngại nên theo dõi cô nàng, xem đám bạn của Ách Cơ là ai, viết gì. Tôi khám phá nhiều điều về những “bi kịch thời đại” trong cái xã hội Trung học Hoa Kỳ. Tôi tập tễnh hiểu tâm trạng của con tôi, vì sao nó luôn giận dữ, phản kháng. Tôi hiểu nhưng vì tư tưởng tôi đóng cứng trong nền văn hóa Việt Nam, chính tôi cũng phải tự đương đầu với những xung đột văn hóa trong tôi nên quan hệ mẹ con có nhiều cắng đắng. Dần dần tôi nhận ra blog là nơi con tôi “xả hơi trong nồi áp suất.” Tôi cũng nhận ra ai cũng cần có một khoảng cách cá nhân, một cái phòng riêng của tư tưởng, để nổi loạn hay để tự xoa dịu những nỗi đau riêng tư.

Ách Cơ thường cãi nhau Jimmy Ho, cha mẹ Jimmy gốc Đài Loan. Cậu bé này rất mê truyện anime và cậu thiết kế blog của cậu bằng những tranh ảnh, nền anime rất đẹp. Có một blog của một cô bé rất mực tôn sùng Jimmy. Với cô, Jimmy là thần tượng cô ca tụng “chàng” bằng những lời nồng cháy. Ách Cơ và đám bạn học thường thắc mắc con bé này là ai, tại sao nó có thể mê một thằng đáng ghét đến thế.

Ách Cơ quen trên mạng với một nhóm thiếu niên người Việt ở Boston. Một trong các cậu này có một cậu bé thích chơi game Fantasy và rất yêu bài hát “Suteki da ne.” Tôi bị bài hát thu hút nên để ý đến cậu bé Fantasy này. Tôi đoán cậu hiền lành, lãng mạn và ủy mị. Một hôm cậu kể rằng cậu bị bạn chọc phá trêu ghẹo, xô cậu xuống hồ tắm. Fantasy bị ướt, lạnh, lại mắc mưa trên đường về, và những trêu ghẹo hất hủi của các bạn làm cậu buồn bã, tự ghét mình. Cậu muốn tự tử. Tôi hết hồn khuyên can cậu (trên blog) và tự hỏi làm cách nào để có thể báo cho gia đình cậu biết để ngăn ngừa. Tôi mở blog để có thể can ngăn cậu bé. Tôi bảo với cậu bé tôi là người Việt và tôi quan tâm đến cậu. Tôi xin cậu đừng làm liều. Tôi bị hút vào cái bi kịch ấy nên theo dõi blog của cậu hằng ngày. Cậu chẳng đáp lời tôi. Cùng an ủi cậu có một cô bé người Việt, lớn hơn cậu hai tuổi. Cái bài sau đó cho thấy cậu ngưng ý định tự tử.

Một hôm tôi thức giấc nửa khuya không ngủ lại được. Trăng sáng quá và mùi hương kim ngân nồng nàn làm tôi nhớ bài thơ Trăng Thiếu Phụ của Quách Thoại. Đã mấy đêm trường tôi không ngủ. Nằm thao thức nhớ mảnh trăng thu. Đã biết bao lần tôi tự nhủ. Rằng cho tôi chết giữa âm u. Tôi bỗng thèm viết nhật ký. Một thứ nhật ký không cho người quen biết của mình đọc nhưng lại muốn những người không biết mình là ai biết những suy nghĩ của mình. Tôi bắt đầu viết blog.

Tôi bắt đầu làm quen với những blogger khác và tìm ra một blogring người Việt nhưng viết bằng tiếng Anh. Tôi chưa biết là trên net có những phần mềm giúp người ta viết tiếng Việt. Tôi không biết có báo, tạp chí mạng viết bằng tiếng Việt. Chỉ một năm sau tôi đã rất thông thạo về blog, biết một ít HTML codes để thiết kế blog, biết theo dấu chân những người vào blog, biết IP của họ phát xuất từ đâu. Tôi khám phá ra cô bé tôn thờ Jimmy Ho chẳng ai khác hơn là chính cậu bé. Chàng ta làm ra cái blog mang tên con gái để có thể tự tôn sùng mình. Cứ nhìn cách thiết kế là có thể đoán là cùng một chủ nhân.

Năm 2007 tôi theo dõi cuộc biểu tình phản đối chính quyền của người Miến Điện trên blog của một cô gái Miến Điện. Nhà cô ở gần nơi người ta biểu tình và qua khe cửa sổ cô nhìn thấy và viết trên blog. Lúc ấy tất cả tivi truyền thông chính thức đều bị cấm, nhà báo ngoại quốc bị bắn chết trên đường phố.

Tôi quen với blog ông Mỹ. Ông là người Mỹ, từng đi lính ở Việt Nam, có học và biết chút ít tiếng Việt. Ông thường viết blog bằng tiếng Việt trong khi tôi là người Việt nhưng blog bằng tiếng Anh. Ông trở lại Việt Nam và sau chuyến đi ông Mỹ bày tỏ cảm tình với nước Việt người Việt rồi gửi lên báo Lao Động. Báo sửa chữa và đăng bài của ông. Từ đó ông chỉ thích viết tiếng Việt. Ông bảo rằng tiếng Việt nghe hay hơn chim hót, tiếng Việt nghe hay hơn bất cứ ngôn ngữ nào trên thế giới. Ông Mỹ có hai cô con gái Amanda và Betty (tên giả) sống ở tiểu bang khác với tiểu bang ông ở. Họ biết tin tức của nhau qua blog. Tôi không đọc Amanda nhiều. Betty là một họa sĩ. Cô thích hình xâm và trên người cô xâm rất nhiều hình ảnh. Qua blog của Betty và ông Mỹ tôi biết một chuyện rất đau buồn.

Amanda có chồng và hai con. Họ sống gần bờ sông. Mùa hè, hai vợ chồng và hai đứa con được mời đi câu cá. Nước lớn, chiếc thuyền câu có thể cập bến đón bốn người đi câu. Khi về nước ròng, xuồng câu không cập bến được nên thả bốn người ở trên cồn ở giữa sông. Chồng của Amanda rất cao lớn khỏe mạnh. Amanda cũng thế. Đứa con gái lớn biết bơi nên từ cồn bơi vào mé sông bên kia không hề hấn gì. Amanda cũng tự bơi vào. Người chồng cõng cậu con trai 11 tuổi trên vai “đi” vào vì cậu bé không biết bơi. Nước ngập đầu, người bố nín thở đi vào đuối sức, kịp đẩy cậu bé vào bờ nhưng ông ta đuối sức, chìm xuống. Amanda thấy chồng chìm trở ra tìm chồng. Cô con gái lớn kéo em lên bờ, gọi cấp cứu. Amanda cũng chìm. Hai vợ chồng chết đuối trước cặp mắt của hai đứa con.

Viết thư thăm người bạn nằm bệnh

Bạn thân mến,

Văn chương chữ nghĩa có phù phiếm hay không? Tôi nghĩ tùy theo quan điểm và cũng tùy theo trường hợp. Với tôi, chữ nghĩa có khi là phương tiện cứu sống tâm hồn.

Đi thăm Bạn, tôi đứng xớ rớ không biết nói gì. Càng nói càng thấy những điều mình nói thuộc loại, “nói năng chi cũng thừa.” Hỏi Bạn có khỏe không thì biết ngay là mình hỏi cho có chuyện hỏi. Thì nằm đó, vẫn nói, vẫn cười, nhưng không đi ra ngoài được. Nằm một chỗ hoài tôi chắc bạn thấy như bị ở tù. Mình bị cầm tù trong chính thể xác của mình.

Có lẽ là Bạn thèm ra ngoài, thèm làm những việc thường ngày như tưới cây kiểng, nấu ăn, dọn dẹp. Chắc là bạn cũng nhớ những ngày đi gửi báo chí tặng cho bạn bè. Giữa bốn bức tường của căn phòng trong bệnh viện chắc Bạn tự hỏi trời hôm nay mưa nhiều hay rất nắng. (Tôi biết Bạn rất yêu thơ, âm nhạc và hội họa. Dù Bạn không làm thơ nhưng Bạn luôn ở giữa vòng tay thân ái của những nhà nghệ sĩ lớn. Đính chính, tôi không có ý bao gồm tôi trong những nhà nghệ sĩ này, dù tôi yêu mến Bạn không kém gì ai.)

Vì đoán là Bạn muốn biết đời sống quang cảnh bên ngoài, nhất là những ngày cuối năm Âm lịch, tôi xin tả cho bạn thấy cái nhìn của tôi. Bên nhà chồng tôi luôn cố gìn giữ truyền thống của người Việt Nam, nên chị chồng và em chồng đã cho bánh chưng, bánh tét, và dưa món. Tôi thì lười biếng nên chẳng bao giờ quan tâm đến Tết. Tết thì cũng như ngày thường, vẫn xách giỏ đi làm, sáng đi chiều về.

Trời lúc này rất lạnh, suốt ngày mịt mù không nắng. Buổi sáng ở phòng chờ xe lửa tôi gặp hai người không nhà. Phòng chờ xe lửa này rất nhỏ nên sự hiện diện của họ là điều đáng chú ý. Chú ý lâu rồi vì họ đến đây thường xuyên. Người đàn ông rất gầy, càng ngày ông càng gầy hơn, má hóp lại, nhưng không có vẻ bệnh hoạn. Ông ngồi rất yên lặng, dường như ngủ, hay làm bộ ngủ. Ông ăn mặc sạch sẽ, có áo khoác và đội mũ. Người đàn bà béo phì, cái béo bệnh hoạn. Bà mặc áo dày nhưng có vẻ lôi thôi, đầu tóc rối. Cả hai đều không có vẻ đáng sợ. Người đàn bà trông có vẻ thân thiện, thỉnh thoảng mỉm cười với tôi, trên môi có lớp son đỏ. Trông bà có lẽ tươi hơn tôi, lúc sau này tôi lười biếng không còn son phấn gì cả. Thỉnh thoảng tôi dúi cho họ vài đồng để ăn sáng.

Tôi lẩn thẩn nghĩ đến cái tên của Bạn, bắt đầu bằng chữ why. Tiếng Anh có nghĩa là tại sao. Nếu đọc theo tiếng Việt, phát âm kiểu người miền Nam, tên bạn đọc là oai. Tôi nghĩ là bạn oai lắm. Nếu đừng bỏ dấu, tên bạn là đơn vị tiền tệ của người Nhật. Đồng tiền của Nhật có giá trị, mạnh lắm, nhưng không phải vì vậy mà Bạn oai. Nói đến đây tôi nghe tiếng cười của Bạn, vì bạn rất khôi hài và nhanh trí. Tôi tưởng tượng bạn sẽ nói, “ờ quai lắm, quai như quai bị.”

Tôi phục Bạn sát đất. Từ những chuyện nhỏ, nhỏ với bạn nhưng không nhỏ với tôi, như lái xe vào thành phố New York. Cả đời, tôi chưa bao giờ dám lái xe vào thành phố New York. Bạn oai vì Bạn là người mẹ thành công. Cựu phu nhân Tổng thống Jacqueline Kennedy từng bảo, đại khái, cho dù người mẹ có đạt đến danh phận gì đi nữa người mẹ không thành công nếu nuôi con không nên người. Tôi tẩn mẩn tráo vị trí của câu nói trên để xem mức độ tội tình của bà mẹ. Nuôi con không nên người. Không nuôi con nên người. Bạn oai quá vì Bạn nuôi con nên người. Bạn vẫn đi làm như mọi người phụ nữ khác. Tôi gặp con bạn, con dâu, và cháu nội của bạn. Tôi nhìn nét âu yếm rạng rỡ trong mắt bạn. Với tôi, Bạn rất oai, không phải quai.

Bạn oai vì Bạn là một trong những người biết cách quản trị. Nuôi con là quản trị xuôi, từ trên xuống dưới. Hầu chồng là biết quản trị ngược, từ dưới lên trên. Bây giờ Bạn nằm bệnh “ảnh” than quá trời. Than phải giặt đồ. Không thấy than thở đi chợ nấu ăn. Tuy nhiên dù khổ ảnh vẫn có lối thoát bằng chữ nghĩa. Văn chương là cứu cánh vào những lúc như thế này. Giá mà Bạn thích viết văn làm thơ hay viết thư, Bạn có thể gõ computer dù chỉ bằng một tay.

Tôi nhớ lần đầu tiên gặp Bạn, Bạn kể thời đi làm, nhiều khi mệt quá muốn người ta lay off để có thể nghỉ ngơi. Bạn về hưu, nghỉ ngơi được một thời gian, nhưng bây giờ là lúc Bạn phải làm việc trở lại và phải làm việc rất căng, để hết tinh thần vào công cuộc tranh đấu đòi lại khả năng hoạt động của tay chân. Lần tôi vào thăm Bạn tôi biết Bạn sẽ hồi phục nhanh chóng hơn những bệnh nhân khác. Tôi nói thế vì tôi biết khả năng phấn đấu và tính lạc quan của Bạn. Cái phấn đấu và lạc quan thể hiện qua những ngày vượt biển Bạn dành đứa con với hải tặc, những ngày Bạn cõng con đi trên bờ biển trại tạm cư ở Thái lan, thất lạc và trong túi không có một đồng ten, những ngày lao động thật giỏi mà khi Bạn nghỉ hưu rồi người ta phải mướn hai người thay thế bạn. Hôm ấy tôi thấy Bạn đã có thể di động cái chân. Rồi Bạn sẽ hồi phục, không lâu đâu, nhưng xin bạn kiên nhẫn lúc này.

Tôi ước gì tôi có thể làm gì đó để chia sẻ với Bạn. Không có quà Tết cho Bạn nên nhân tết con rắn tôi xin kể Bạn nghe một câu chuyện về rắn tôi nghe kể hồi xưa.

Có một ông nổi tiếng là hay nói láo. Những khi đám tiệc chè chén là ông lại lộng ngôn kể đủ thứ những chuyện ai cũng cho là láo khoét. Về già ông muốn làm công quả giúp chùa. Vị sư trụ trì khuyên ông đã vào cửa Phật thì phải cố giữ năm giới cấm. Ông ra ngoài vườn làm việc chập sau quay trở vào vẻ mặt khốn khổ. Sư hỏi chuyện gì ông kể:

Tôi ra ngoài vườn thấy có con rắn thật to. Nghe tiếng tôi nó phóng vào đống rơm biến mất. Tôi đập đống rơm, lấy cây thọc xem nó có phóng ra không mãi vẫn không thấy gì. Tôi đốt cháy cả đống rơm vẫn không thấy con rắn. Đoán là nó đã chui vào hang lỗ trốn mất rồi tôi dọn đống tro. Thấy trong đống tro có một cái lò xo đỏ như than cháy tôi lấy cái cây xỏ vào cái lò xo để dẹp qua một bên. Bất thình lình cái lò xo bung ra trườn vào con rạch bên cạnh. Khi nhúng vào nước nó quay lại nhìn tôi kêu xèo… xèo… x…

Chúc Bạn vui, chóng hồi phục. Tôi sẽ đi thăm bạn khi thuận tiện.