Sắp đến tháng Năm

Mỗi khi không muốn nghĩ đến tháng Tư, tôi nghĩ đến tháng Năm, đến May Day, “ngày ấy khi xuân ra đời, một ngày bình minh có lũ chim vui. Có lứa đôi yêu nhau rồi, một ngày tuổi mới đôi mươi. Nắm tay, cùng nói vui, những câu yêu thương…”

Những ngày ở Houston, mưa, ngập lụt. Đi đâu cũng bị cấm đường. Thành phố Houston rất rộng lớn, băng ngang thành phố từ đầu này sang đầu kia mất cả tiếng đồng hồ. Con đường bình thường đi chợ mất nửa tiếng, gặp ngập lụt cấm đường đi cả một tiếng rưỡi.

Ở Austin nắng chan hòa. Mới tháng Tư mà đã 88 độ F, cộng thêm hơi ẩm có cảm tưởng như 90 hay 92 độ. Về New Jersey trời vẫn còn xám xịt như mùa đông, nhiệt độ mới mấp mé bốn mươi. Lá cây đã bắt đầu xanh. Mấy cây đào đã rụng hoa và mọc lá chi chít. Dogwoods (sơn thù du) trắng và hồng nở rộ khắp nơi. Trưa hôm qua tôi đi bộ vòng quanh thành phố nơi tôi làm việc, thấy người ta trồng hoa tulips (uất kim hương) màu tím thật là xinh.

Khi người Việt Nam không có Superman

Mấy hôm nay nhìn thấy trên mạng tin cá chết dọc bờ biển lòng tôi đau vô cùng. Tôi xem những bài hát tự chế, bông đùa, mà nước mắt chảy không dứt. Tôi khóc vì người Việt Nam không có một Superman.

Trên đất liền thì rừng không còn cây, mai này mưa xuống đất sẽ sụp lở chôn vùi người sống. Tây nguyên lở lói với Bauxite. Sông cạn, biển mặn tràn vào, lúa chết. Dưới biển thì ngoại trừ năm sáu loại hóa chất kịch độc còn có cyanide, cá chết, cua sò ốc mực chết. Cá chết đưa đến chim chết. Và người sẽ chết tràn lan, chết khi chưa đến tuổi. Trước nhất chết vì ngộ độc, sau đó là bệnh vì ngộ độc lâu dài âm ỉ. Trẻ con và người già chết trước. Và sẽ chết đói.

Một cuộc tấn công qui mô lâu dài. Độc ác. Nhà nước đồng ý ký giấy cho phép nước ngoài đầu độc người dân. Ngoài dăm ba bản nhạc bài thơ, sự im lặng của người dân VN giống như sự im lặng của một cơn bão đang thành hình.

Đi chơi núi Bonnell

Chúng tôi một nhóm sáu người, bốn người là bạn học chung với nhau từ hồi Trung học, hai người kia là hai ông chồng đi theo để quản lý vợ. Trong bốn người bạn gái với nhau có tôi ở New Jersey, một bạn ở Ohio, một bạn ở Austin (Texas), và một bạn ở VN qua sang thăm chị ở Houston.

Bạn ở Austin đưa cả nhóm đi xem núi Bonnell. Bạn đã gửi danh sách chỗ bạn nghĩ đi chơi sẽ vui, tôi đọc tìm tòi tin tức nhiều chỗ nhưng không tìm hiểu về núi Bonnell.  Đến nơi thì niềm vui phát sinh từ chỗ ngạc nhiên nhiều không thể tưởng được.

Từ trên nhìn xuống thấy dòng sông rộng. Dù Wikipedia nói đó là hồ Austin, tôi nhớ đọc ở đâu đó nói hồ này thật ra là một phần của con sông Colorado. Cao hơn mực nước biển chỉ có 775 feet thôi (236 mét). Người đi xem có thể đi lên đỉnh bằng bậc thang. Bạn Austin dẫn đi bằng đường hiking trail, khá dễ đi nhưng nhiều khi cần phải leo những tảng đá bằng những bước cao và dài.

Núi Bonnell thuộc phần đất 54 mẩu của F. M. Covert, Sr. Phần đất này được gọi là Covert Park (Công Viên Covert). Một chỗ ngắm cảnh lý tưởng, nơi những đôi tình nhân đưa nhau lên đây để thề non hẹn biển. Từ đây có thể nhìn thấy đường chân trời hướng về thành phố Austin.

Nhưng chỉ là giấc mơ thôi

Bài của người quen gửi đăng.

Tác giả: Nam Huân

Ba mươi tuổi tôi vẫn còn trinh. Không. Tôi không xấu xí cũng không có quan niệm bảo thủ phải giữ gìn trinh tiết cho đến khi lấy chồng. Quan niệm này chỉ thịnh hành ở Việt Nam vào thế kỷ trước.  Tôi không còn ở Việt Nam và không muốn lãng phí thì giờ lo nghĩ về những phong tục tập quán đã lỗi thời. Continue reading Nhưng chỉ là giấc mơ thôi

The Big Short

the big shortTôi muốn điểm phim The Big Short nhưng chợt nhận ra tôi không đủ tiếng Việt để viết về phim một cách chu đáo. Ngay cả chữ “Short” tôi không biết tiếng Việt trong ngành tài chánh dịch là gì. Dĩ nhiên short ở đây không có nghĩa là ngắn như bình thường. Muốn nói về phim này vì nó đánh vào nỗi lo sợ của tôi.  Tôi có một tuổi thơ nghèo khó, những năm mới sang Mỹ cũng vất vả chuyện tiền bạc, vì vậy suốt đời tôi luôn bị ám ảnh sợ nghèo, sợ đói, sợ từ đời mẹ đến đời con. Những cuốn sách, cuồn phim về giới tài chánh càng làm tôi bi quan hơn. Tôi vốn có rất ít lòng tin vào những người lãnh đạo nhưng chẳng biết làm gì hơn là theo con đường người đi trước đã đi. Tôi luôn luôn lo sợ là một ngày nào đó mình đọc trên TV cái bọn lãnh đạo tài chánh đã nuốt trọn số tiền nhỏ nhoi suốt đời làm việc tôi để dành cho tuổi già.

The Big Short, và trước đó là Wall Street, rồi đến The Wolf of Wall Street, càng làm tăng nỗi sợ của tôi. Sợ thì sợ nhưng chẳng biết làm gì chỉ biết nói về nỗi sợ của mình.

Tôi nghe đọc The Big Short trước, nghe lơ đãng, hay ngủ quên (tuổi già) nên nghe trọn quyển lúc được lúc mất không hiểu hết. Mượn quyển sách về đọc nửa chừng thì xem phim. Phim rút gọn lại nên dễ nắm được ý nhưng cũng chỉ hiểu lờ mờ. Cuốn phim hấp dẫn nhờ có nhiều tài tử nổi tiếng như Christian Bale, Ryan Gosling, Steve Carell, và Brad Pitt. Truyện có cái hay riêng. Thật tình khi đọc sách tôi không nghĩ người ta có thể làm phim vì nó rắc rối khó hiểu quá.

Đại khái là như thế này. Để mua nhà, không phải ai cũng có nhiều tiền để trả tiền mặt ngay một lúc. Do đó người ta phải vay tiền của nhà băng. Tiền này gọi là mortgage. Nhà băng có những luật lệ đòi người vay tiền phải có khoảng 5, 10, hay 20 phần trăm của giá căn nhà để đặt trước. (Tôi không muốn dùng chữ đặt cọc vì bản tính người Nam tôi sợ nói lái.) Người mua nhà phải có việc làm, có lợi tức nhất định (gọi là income), và khoảng lợi tức này phải đủ để trả tiền vay ngân hàng hằng tháng. Người mua nhà có thể chọn trả tiền vay mortgage trong 15 năm hay 30 năm. Trả 15 năm tiền lãi ít hơn 30 năm.

Thường thường người đàng hoàng trọng danh dự khi mượn tiền đều muốn trả cho đàng hoàng sòng phẳng. Không trả tiền thì sẽ bị xiết nhà. Do đó tiền cho vay mua nhà được xem là an toàn. Có người chọn trả tiền vay trong 30 năm, nhưng trả thêm vào món nợ chính (capital) nên hết nợ sớm, trong 10 năm, 20 năm. Số tiền thặng dư này nhà băng sẽ làm gì? Nếu trường hợp kinh tế trì trệ, giữ số tiền mặt to lớn mà không lãi thì coi như lỗ.

Để tránh lỗ nhà băng nới rộng luật lệ cho vay. Không xét lợi tức, không đòi tiền đặt trước, với giá lãi rất cao, cố định trong một hay hai năm đầu (fixed rate), và giá lãi tăng giảm theo thị trường (thường chỉ tăng chứ không giảm và tăng rất cao) vào những năm sau (adjustable rate). Người mua nhà không trả tiền nhà nổi bị mất nhà (default). Để tránh lỗ lã giới tài chánh nghĩ ra một trò chơi mới. Vì ai cũng tin là tiền cho vay mua nhà rất an toàn, nên giới tài chính đặt ra một thứ “bond” (không biết tiếng Việt) (công khố phiếu) có giá trị rất cao, rất an toàn, mức độ “AAA” dựa vào tiền cho vay mua nhà (bond based on mortgage securities). Nhà nước tài trợ những bond (công khố phiếu) này. Nhà nước mua bond (công khố phiếu) của Wall Street, bán cho dân với mức lãi thấp hơn. Dân tin tưởng ở những cái bond (công khố phiếu) này vì tuy lãi thấp nhưng không sợ mất tiền vì có chính phủ đứng sau lưng.

Khi số tiền vay mua nhà không trả trở nên quá lớn, giới quản lý dùng tiền vào công cuộc ăn chơi và trả lương cho các nhà tài chính quá cao, các món nợ xấu nhập nhằng chồng chất vào các món nợ tốt khiến bond cũng trở nên vô giá trị.

Có một số rất ít người nhận ra sự khiếm khuyết này. Họ đánh cược với ngân hàng, 1 ăn 10, ăn 20, ăn 200 trong một khoảng thời gian ngắn nào đó, 1 năm, 2 hay 3 năm, nếu những món nợ tốt (bond AAA) bị biến thành nợ xấu không trả nổi (default). Họ mua với giá 1 triệu lúc này thì khi thua cuộc ngân hàng phải trả cho họ 200 triệu. Sự đánh cược này gọi là “Short.” (Bây giờ thì tôi hiểu chữ short có nghĩa là bán để chạy nợ.) 22 tháng Năm 2019.

Kết quả là họ thắng cược. Năm 2008, nhiều nhà băng đóng cửa, người ta mất việc làm, nhiều người mất tất cả tiền hưu, tiền dành dụm dưỡng già.

Mở đầu phim là câu văn của Mark Twain, đại khái, “không phải cái điều mình không biết làm khổ mình, mà chính là lòng tin chắc chắn bị đặt sai chỗ mới thật là nguy hiểm.”

Sau đây là một số câu trích dẫn trong phim:

Overheard at a Washington, D.C. bar: “Truth is like poetry.  And most people fucking hate poetry.”

Nghe lóm trong quán rượu ở Washington D. C.: “Sự thật cũng như là thơ vậy.  Và phần lớn người ta rất ghét thơ.”

Phim chửi tục loạn xà ngầu, nghe riết quen tai nên không thấy tục nữa. Bạn không khỏi tự hỏi cái giới thông minh, có học, giàu có sang trọng như thế ăn mặc tòan là com lê đắt tiền mấy ngàn đồng một bộ mà sao ngôn ngữ của họ dơ dáy đến thế.

On screen quotation from Haruki Murakami’s novel “IQ84”: Everyone, deep in their hearts, is waiting for the end of the world to come.

Trên màn ảnh có một câu trích dẫn của Haruki Murakami trong quyển “IQ84”: Tự trong thâm tâm của tất cả mọi người, họ đều chờ đợi sự tận diệt của thế giới.

Thật ra câu này theo tôi hiểu là sự tận diệt của thế giới rồi sẽ đến không tránh khỏi chỉ là sớm hay muộn thôi.

Ben Rickert: If we’re right, people lose homes. People lose jobs. People lose retirement savings, people lose pensions. You know what I hate about fucking banking? It reduces people to numbers. Here’s a number – every 1% unemployment goes up, 40,000 people die, did you know that?

Ben Rickert: Nếu chúng ta đúng, điều đó có nghĩa là nhiều người sẽ bị mất nhà. Người ta mất việc làm, mất tiền để dành dưỡng hưu, mất tiền hưu bổng. Anh có biết điều làm tôi chán ghét cái bọn nhà băng mất dạy là gì không? Đó là giá trị con người bị suy giảm đến độ họ trở thành những con số. Con số là như thế này – cứ mỗi lần tỉ lệ thất nghiệp tăng 1 phần trăm, là có 40 ngàn người chết. Anh có biết điều này không?

Phim này, The Big Short, cùng với The Spotlight, và Trumbo nói lên sự khiếm khuyết, băng hoại của xã hội tư bản.

Trong nỗi lo sợ tài chánh cá nhân, tôi chỉ có một an ủi là ít ra cũng có người dám nói lên sự thật và sự thật cũng được lôi ra ánh sáng. Và xin cáo lỗi, với sự hiểu biết ít ỏi về tài chánh, và giới hạn của ngôn ngữ tôi chỉ viết đơn sơ được như thế thôi. Tôi xem phim hai lần, hiểu hơn trước khi đọc sách xem phim một chút, nhưng vẫn chưa đủ để tóm gọn cuốn sách hay giải thích nhiều hơn. Đề nghị nếu bạn quan tâm đến thị trường tài chính thì nên xem phim cho biết.

Ghi chú: Ngày 22 tháng Năm, 2019.  Bond có nghĩa là công khố phiếu.  Short sale có nghĩa là bán tống bán tháo để chạy nợ.

Nhìn thấy chung quanh

If you miss me, I miss you more

Nora đang ngồi trên đầu chỗ dựa lưng của cái sô pha ngắn. Cái sô pha dài ba chỗ ngồi được kê sát dựa lưng vào cửa sổ. Cái sô pha ngắn, hai chỗ ngồi, được kê 90 độ với cái sô pha dài. Cái bàn cà phê thấp được đẩy sát vào cạnh lò sưởi cho rộng chỗ. Nhà tôi bừa bãi luộm thuộm chẳng giống ai nên tôi rất sợ phải tiếp khách. Mỗi lần có khách là mỗi lần tôi dọn dẹp cho sạch sẽ hơn thường ngày. Một chút thôi. Lông mèo dĩ nhiên là vương vãi khắp nơi 🙂

Cái sô pha này mua từ khi chưa sinh cô con gái lớn. Chắc cũng đã hai mươi bảy năm rồi. Chọn màu nâu để phòng khi con mình vẽ bậy đổ nước thức ăn thì cũng đỡ thấy bẩn. Vậy mà sau hơn hai mươi sáu năm hai cái ghế vẫn lành lặn. Cũ đi sờn đi nhưng không có dấu vết dơ. Té ra hai cô con gái của tôi không phá hoại đồ đạc trong nhà.

Có lần đi làm về tôi thấy cô lớn nhà tôi, lúc ấy chừng năm tuổi, múc nước bằng cái pitcher khá lớn, để cái pitcher đầy nước dựa lưng vào ghế, may mà không ngã đổ nước lên ghế. Hỏi lấy nước từ đâu cô nói vặn vòi nước trong bồn tắm.

Nora là con của một con mèo hoang. Mèo mẹ sinh con, tha con vào nhà bếp của anh bạn của cô lớn. Anh bạn cho Nora. Sinh ra tháng 2 năm 2008, sống tạm ở nhà một người bạn khác của cô lớn, về nhà tôi vào năm 2009. Và từ đó Nora trở thành con cháu của tôi.