Nhật Ký Lassie – Phần 5

Tác giả: Đặng Đình Túy

Hôm trước bàn về chuyện bản năng mà quên ghi môt sự việc thế này. Vì chuyện sưu tầm phụ hệ trong điều kiện và hoàn cảnh mình là điều bất khả nên khó mà giải thích được hết mọi hành động gọi là thiên tính. Cũng như mọi người, mình không được mẹ dạy bảo nên không biết phát triển những năng khiếu riêng. Đôi khi, đột nhiên, “năng khiếu” ấy được phục sinh ngang xương. Nó xúi mình hành động theo sự chỉ dẫn của nó. Mình như kẻ mù, không hiểu tại sao phải hành động như vậy, chỉ biết là có một thôi thúc máy móc nào đó từ trong mình mà ra. Và mình băn khoăn. Những lúc như vậy mới cảm thấy một nỗi bơ vơ vì không tự giải thích được. Giá có mẹ một bên để vặn hỏi nhỉ. Nhưng nói nhiều thì chỉ tổ bị người khinh thôi, họ sẽ bảo mi là chó thì biết cái quái gì mà lý với sự! Continue reading Nhật Ký Lassie – Phần 5

Nhật Ký Lassie – Phần 4

Tác giả: Đặng Đình Túy

(Ông chủ viết thay cho Lassie một lần)

Hồi thanh xuân tôi tin rằng tới độ tuổi nào đó thì con người sẽ không cần tình yêu nữa. Sai lầm có nhiều nguyên nhân. Với tuổi trẻ tình yêu có nghĩa nhất thiết là tình trai gái. Rất mạnh mẽ. Rất mê đắm. Cường độ cao đến nỗi những thứ tình khác không thể nào sánh kịp. Nó ám ảnh ta từng giờ từng phút, nó còn cao hơn, vút hơn nữa, khi có tình dục chen vào. Không phải tuổi trẻ không có tình gia đình, anh em, bè bạn; cũng có đủ nhưng vì tình yêu thần thánh quá, cao ngất quá nên át mất hấp lực của những thứ tình kia. Chỉ khi nào thất bại rồi thì lúc ấy ta mới chịu đi cầu cứu những thứ tình khác: một người bạn để tâm sự, một cuốn sách hoặc bản nhạc nhằm tự ru ngủ, cây đàn bỏ đóng bụi giờ lôi ra khua vài ngón, nghêu ngao dăm câu, tỉ tê với cô em gái hay bà chị để được vỗ về… Tuổi trẻ vốn rất “đoảng”, dễ quên, dễ qua sông bỏ đò; bà chị, cô em, người bạn chỉ là phương tiện xong rồi thì quên quách đi cho nhẹ. Continue reading Nhật Ký Lassie – Phần 4

Nhật ký Lassie – Phần 3

Tác giả: Đặng Đình-Túy

Làm dáng là một phần trong bản chất phụ nữ. Ngoài sự trang điểm còn có những cái khác. Đừng tưởng rằng không thích trang điểm là không làm dáng. Đấy chỉ là điểm lộ liễu mà ta có thể nhận ra. Nhưng có những điều mà ta không nhận ra nhưng vẫn ở trong tinh thần làm dáng ấy. Chỉ nội có mối ám ảnh rằng mình đang bị nhìn đã là điểm bắt nguồn cho một thăm dò.  Rằng phải chăng ta đang là đối tượng của đôi mắt tìm kiếm ái mộ. Như vậy làm dáng không thể xem là vô tội nhỉ? Người phụ nữ làm dáng trong cách đi đứng, trong cách ăn nói, trong cái nhìn, trong vuốt tóc, trong mím môi, trong điệu nghiêng đầu, trong cái vẫy tay. Nàng làm dáng mỗi phút mỗi giây trong đời nàng, ngay cả khi nàng không có ý thức chi về việc đó. (Có nguồn nghiên cứu đã nói đến con số đổ đồng bốn mươi lần một ngày việc soi ngắm của phụ nữ. Có phóng đại nhiều lắm không?) Bà chủ cũng không phải là ngoại lệ. Mỗi sáng, sau khi ve vẫy chào ông chủ, mình chạy thẳng vào phòng bà, nằm dưới chân quan sát bà son phấn. Thét rồi mình cũng lây bệnh sửa soạn của bà. Mình nằm liếm bốn chân, các móng, và bộ lông. Thấy vậy bà dịu dàng vẫy mình lại. Kết quả như trong ảnh đấy. Vì chùm tóc xõa trước mắt mình, bà chủ bèn dùng một sợi thun buộc lại một chùm bảo để giúp mình nhìn cho rõ. Việc đó ông chủ có phản đối nhưng nhẹ thôi. Ông bảo nó có rèm thưa che như vậy sao lại vén lên. Đấy là tác phẩm của thiên nhiên. Hãy tưởng tượng rằng thiên nhiên phải làm công việc sáng tạo mỗi phút mỗi giây –chỉ riêng với giống người thôi, thiên nhiên đã phải nặn ra một lúc gần bảy tỷ tác phẩm, thảy đều độc đáo thì nguồn sáng tạo tất phải cùn đi chứ; cho nên có những hớ hênh sai lầm là chuyện thường; (lỡ sai lầm thì phải biết phê và tự phê; rồi phản tĩnh; rồi sửa sai; rồi học tập theo gương ai đó!) Hệ quả là món tóc phơ phất trước mắt mình là một minh chứng về cú lỡ tay của thiên nhiên và cùng lúc, cú sửa sai. Thế mà lại đâm hay. Mỗi sinh vật được tạo dựng đã phải trải qua bao nhiêu quá trình cải tạo và thích ứng để có thể sinh tồn thì mọi bộ phận nơi thân thể nó cái gì mà không có một ích lợi thiết thực (sau khi được thiên nhiên sửa chữa cho thích nghi?) Ngẫm ra chùm tóc lòa xòa trước trán mình kiểu lơ thơ tơ liễu buông mành hẳn không làm trở ngại cho sự quan sát mà biết đâu còn có giá trị của sự che chở bảo vệ nào đó?  Continue reading Nhật ký Lassie – Phần 3

Nhật ký Lassie – phần 2

Tác giả: Lassie (Bố Đặng Đình Túy chép hộ theo lời sủa của mình)

Tiểu sử của chính mình mình cũng không biết cho lắm. Âu cũng chỉ do tình trạng chậm tiến của giống chó nói chung thôi. Mọi sinh vật sống trên quả đất này đều nằm trong vòng định mệnh nghiệt ngã cả, nếu không ý thức được ý nghĩa của đấu tranh và vùng lên tự nắm lấy quyết định cho chính đời mình (đúng giọng Karl Marx)! Tuy nhiên vẫn có đứa tự nhiên mà may mắn. Chẳng hạn chó của Bill Gates tất phải sướng hơn mình dù mình chưa tưởng tượng được là chúng sướng cách nào. Nghe bảo người ta đưa chúng đến hiệu làm tóc làm lông hàng tuần. Cái đó thì chẳng sướng chi đâu. Các cô thợ sẽ xúm lại sẽ giằng chân giằng tay ta ra mà gột rửa, bôi dầu bôi mỡ, hành hạ mình mệt đứt hơi chứ chẳng chơi. Ở với chủ nghèo còn hay hơn. Vả lại tuy tầm thường nhưng ông bà chủ có để cho mình thiếu thốn gì đâu. Còn những loại tiện nghi khác đúng ra là dành cho loài người thôi, nhưng vì họ thừa mứa quá nên ép bọn mình hưởng theo nhưng chắc gì giống chó thích hoặc cần, chẳng hạn thưởng thức truyền hình, ngủ khách sạn… Chả cần mấy món ấy. Lúc nhỏ nghe bảo bà chủ vừa mang mình về là mình lăn ra ngủ li bì, chẳng cần giường nệm gì. Mình bé quá nên chui vào chiếc giày của ông chủ nằm vừa êm vừa ấm. Bây giờ thì lớn lắm rồi chẳng thể chui vào đấy được nhưng vẫn nhơ nhớ… Continue reading Nhật ký Lassie – phần 2

Nhật ký Lassie – Phần 1

Tác giả: Đặng Đình Túy

Sáng nay tôi kể chuyện với Bà Tám về một “biến động” : tôi phát giác ra mấy con mèo hàng xóm đã vào vườn tôi và cắn chết bốn con chim non, hình như là bốn con sáo nhỏ. Quanh vườn tôi là hàng dậu trồng bằng một trong loại cây thuộc họ dương xỉ, giống cây có cành rất rậm. Bọn chim sáo thường đến làm tổ trên ấy. Cách đây vài ngày khi tôi ra  mở hộp thư nhìn thấy con sáo mẹ bay sà đến gần, mỏ ngậm thức ăn. Biết rằng nó mang về cho bầy con đâu đó, tôi lật đật tóm thư cầm tay mau mau tránh đi để nó khỏi sợ hãi. Không ngờ sáng nay tôi phát giác ra bốn xác chim con xếp hàng dưới gốc cây ô liu. Tôi buồn ru mang xác bốn con chim con đi chôn và thuật lại cho Bà Tám nghe. Chúng tôi vẫn thường kể cho nhau nghe chuyện gia đình, nhà cửa… Dần dần thì đến thành phần phụ: bà Tám có con mèo và tôi có con chó. Những câu chuyện về sinh hoạt chó mèo vô tình phát hiện cho chúng tôi khía cạnh tình cảm mà chúng tôi chia xẻ với bọn súc vật này. Có nghĩ đến thì mới nói lên. Như vậy, vô tình chúng tôi đã coi chúng như một thành phần của gia đình mình. Câu chuyện dưới đây là câu chuyện về con chó của tôi. Continue reading Nhật ký Lassie – Phần 1

Đi dạo với con chó

Tác giả: Đặng đình-Túy

Mỗi sáng trở dậy ông mở hết các cánh cửa vì mùa này là mùa hè, mùa hè như lạc quan, như ánh sáng, như vội vàng sợ mất của anh chàng thi sĩ mơ mộng ngày xưa : Tôi muốn tắt nắng đi cho mầu đừng nhạt mất/Tôi muốn buộc gió lại cho hương đừng bay đi. Vì nhà thơ sống miền nhiệt đới nên sợ phai sợ nhạt ; còn ông ở xứ mù và lạnh nên chỉ mong được thắp mãi sáng trời. Việc mở cửa dù đơn giản nhưng đối với ông vẫn đòi hỏi một thứ tự nhất định : phải mở các cánh cửa về hướng đông trước để ánh sáng tràn nhà. Và lạc quan cũng sẽ đi vào bằng lối cửa ấy. Sau đó thì ông ra vườn, ngồi với các luống hoa. Ông không làm gì nhiều cho chúng nhưng việc nhổ vài cộng cỏ dại, ngắt đi những cành hoa héo, vun lại khoanh đất chung quanh gốc cũng đủ làm cho cây hoa sáng sủa hơn. Con chó nhỏ theo sát chân ông. Nó không biết mệt dù ông lẩn thẩn đi ra lại đi vào. Định cho giòng nước chảy vào các luống hoa, ông chợt nhớ ra là chưa làm một việc gì cần trước đã ; ông tất tả đi vào, con chó theo vào ; chợt nghe tiếng bà gọi ông đi ra, nó lại theo ra. Chỉ đến khi ông ở yên một chỗ với một công việc gì đó thì nó yên tâm mon men đến nằm cạnh. Continue reading Đi dạo với con chó

Nói lại cho rõ

ao dai

o_dai_2

Tác giả: Đặng Đình Túy

Truyện  hát cô đầu đăng trên Blog Chuyện Bâng Quơ tôi viết khoảng sáu bảy năm rồi. Lúc ấy thấy có hứng thì cứ tưởng tượng mà viết không suy nghĩ, tìm kiếm, vì vậy có nhiều chi tiết sai lầm. Khi viết xong có người chỉ cho thấy những chỗ hỏng ấy nhưng vẫn để vậy không muốn sửa. Vả lại nghĩ rằng đã là chuyện tưởng tượng thì hơi sức đâu mà viết cho đúng; ăn thua là có cơ hội đưa ra vài ý nghĩ, vài cảm xúc, tuy nội dung chẳng ăn nhằm gì tới mình nhưng khi thấy có  dịp nhét vào đôi ý tưởng riêng tư thế là khoái rồi. Trong trường hợp này, viết coi như giải thoát nên cái tôi trở thành chính mà những điều khác chỉ là phụ như một nhà văn ngoại quốc đã từng bảo truyện chỉ là cái đinh để ta máng bức tranh ta lên, thế thôi.

Rồi cũng nhờ Bà Tám lấy một bức ảnh đâu đó dùng làm minh họa đã nhắc tôi nhiều điều. Ngắm bức ảnh, tôi tự hỏi không biết được chụp vào thời gian nào, đầu thế kỷ XX chăng? Rõ ràng là những chiếc áo trong ảnh không phải là áo tứ thân, vậy suy ra phải xuất hiện sau năm 1933 năm họa sĩ Nguyễn Cát Tường tốt nghiệp mỹ thuật, vì  sự nghiệp ông dính liền với chiếc áo dài của phụ nữ Việt. Khi viết truyện, trong tiềm thức tôi cũng đặt vào thời đại đó vì đã từng đọc Tản Đà, Nguyễn Tuân hai danh sĩ thường hay nói đến thú tiêu khiển của các nghệ sĩ phóng dật lúc bấy giờ, vậy mà tôi cho nhân vật diện áo tứ thân!  So với thời điểm mà tôi tưởng tượng thì lúc này đào Huệ phải mặc áo Le Mur mới đúng.

Nhưng trước hết phải nói về chiếc áo dài thời ấy: áo Le Mur là áo gì? Họa sĩ Nguyễn Cát Tường tốt nghiệp trường cao đẳng mỹ thuật Hà Nội, là người được coi là cha đẻ của chiếc áo dài mà phụ nữ Việt-Nam đã và đang mặc kể từ khoảng đầu thế kỷ XX. Theo những điều mà chúng ta thường nghe và đọc được từ trước đến nay là như thế, nghĩa là trước thì phụ nữ ta mặc áo tứ thân, tức hai tà áo trước và sau đều bị xẻ đôi (thân sau  có nối giữa –không hiểu tại sao phải mất công xẻ ra rồi nối lại? còn hai vạt trước thì khi mặc vào xong người ta sẽ thắt chúng lại với nhau ngang bụng –riêng khâu này thì duyên dáng, đỏng đảnh đấy), sau này cải tiến, chiếc áo có hai thân liền, và xẻ giữa ngang từ hông trở xuống. Đại loại là như thế vì những cải cách sau này chỉ là những cải cách nhỏ so với nét chính thí dụ về chiều dài của hai tà áo, về cách thực hiện sao để hai tào áo ôm được thân thể người mặc một cách sít sao (thêm mấy cái chít vào chỗ eo), hài hòa, về các kiểu cổ áo, về cách ráp tay (gọi là raglan chẳng hạn, ráp hai tay cắt xéo vào vai mục đích tránh nhăn nơi nách), về màu sắc…

Nhưng mới đây, bà Nguyễn thị Chân Quỳnh có cho đăng một bài nghiên cứu chứng minh cho thấy là  trước khi có cải cách của họa sĩ Nguyễn Cát Tường, chiếc áo dài  đã từng chịu đổi thay. Kèm với tài liệu viết còn có những tấm ảnh chụp chua ngày tháng rõ ràng chứng tỏ cho lập luận của tác giả. Kết luận là chiếc áo tứ thân thực ra đã từng  được cải biến trước thời Nguyễn Cát Tường khá lâu. (Điều này lại khiến ta quay lại với bức ảnh mà tôi thắc mắc trên kia, và chính vì vậy kiểu áo trong hình không chứng minh được gì cho thời điểm sử dụng nó).  Tuy nhiên chẳng nhằm “cất công” họa sĩ Cát Tường, nghĩa là ta vẫn nên xem ông là người có công cải cách trang phục nhưng không thể nói ông là người đầu tiên, thế thôi. Gì chứ về mặt y phục, hình thức luôn luôn thay đổi; có khi ta gọi là mới nhưng kỳ thực chính là một mẫu cũ nào đó được mang ra khai thác lại. Căn bản trong chiếc áo dài là thân hai vạt, xẻ hai bên hông, vào khoảng từ bụng trở xuống và đòi hỏi một phụ tùng thiết thân là chiếc quần dài để trở thành một “bộ”. Hai cánh tay và cổ áo là những thành phần chịu nhiều sửa đổi hơn; ngày nay có người đã mạnh dạn “xúp” luôn tay chắc vì cho rằng cánh tay trần  là phần thân thể đẹp nhất và khêu gợi nhất của phụ nữ nên cần phô ra hơn là dấu đi. Cổ áo cũng vậy. Có một thời, chiếc cổ áo được nâng cao tối đa đến nổi người mặc cảm thấy khó khăn trong một số động tác liên hệ. Chiếc cổ tuy không có được địa vị của cánh tay vừa gợi tình vừa gợi dục một cách… hợp pháp (!) tuy nhiên che kín quá cũng là chuyện bất công (mãng trắng sau gáy với món tóc quăn lơ thơ cũng có thể gây “lắm chuyện” đối với kẻ thưởng lãm chứ); sau này thì bà mệnh phụ Ngô đình đã táo bạo cắt hết phần đó biến chiếc cổ thành cổ thuyền, trạt ra đến tận vai.

Không biết tôi có nói đi nói lại đâu đó không chứ câu chuyện do nghệ sĩ Trần văn Trạch kể thì thật thú vị nên nếu có nói nhiều lần thì cũng xin bạn đọc bỏ qua. Hơn nữa không phải tôi kể, mà là ông í – Trần văn Trạch– kể rằng có lần đoàn văn nghệ của VNCH sang Hong Kong biểu diễn, anh quản trò (giờ ta gọi là MC) ra trước nói mấy lời giới thiệu với bàn dân xứ nẫu đã ranh mảnh mách họ thế này: “Bà con sẽ được xem những tiết mục hấp dẫn của đoàn văn nghệ từ Sài gòn tới nhưng cái hấp dẫn hơn cả là phái nữ họ mặc áo dài cũng từa tựa như phụ nữ ta mặc chiếc sườn sám nhưng chỗ xẻ thì cao hơn nhiều. Áo phụ nữ ta chỉ xẻ đến ngang gối còn áo của họ thì xẻ ngang hông lận!”.  Anh chàng láu cá muốn gợi tò mò các đấng mày râu Hong Kong đã không nói rõ là phụ nữ ta có mặc quần trong khi phụ nữ Tàu chỉ mặc đồ lót bên trong thôi. Phần khán giả do vậy tha hồ tưởng tượng: chiếc sườn sám chỉ để hở có bắp chân mà đã làm điên đảo  thiên hạ huống chi chiếc áo dài xẻ đến tận hai bên hông thì sẽ để lộ ra bao nhiêu hàng hóa đây? Lổn ngổn lảng ngảng chứ ít sao! Mặc sức mà ngắm!

Những cuộc điều tra mới đây cho thấy là chiếc áo dài hiện nay bên nhà rất ít được mặc. Lý do nêu ra nghe cũng hợp lý rằng nó thiếu gọn gàng vì vai trò xã hội của phụ nữ Việt càng lúc càng quan trọng, rằng mặc áo dài lạnh lắm (cũng đúng nữa, thí dụ đối với phụ nữ ở miền ngoài); chỉ tiếc cái là nó đẹp quá và rất hợp với mẫu người phụ nữ ta. Không lẽ chỉ dùng khi đến thánh đường hoặc nhà chùa thôi ? Tôi lại thắc mắc : trước 1975 người miền nam luôn luôn khoác áo dài mà lúc đó họ cũng đã xông xáo lắm trong vai trò xã hội : luật sư, dân biểu, y sĩ, viết văn, làm báo, thậm chí lái xe, quét đường, gánh hàng rong, vũ nữ, lái moto bay… Tất nhiên là nếu trong hoạt động nghề nghiệp, có khi họ đòi hỏi phải cất chiếc áo dài vào tủ nhưng sau buổi làm ai cấm họ vào buồng thay và trở lại tha thướt như những cánh bướm trên đường phố cho dù khi “Sài gòn phóng solex như bay” như cô học trò của Nguyên Sa ?

Té ra là tôi còn nhiều chuyện để nói về áo dài. Thôi đế lần sau vậy.