Tạp Ghi – Huyền thoại về Mistletoe

Vào lễ Giáng sinh, chúc tụng khi gặp nhau, Người Mỹ có phong tục là hễ một người đàn ông và một người đàn bà tình cờ (hay cố ý) đứng bên dưới một chùm mistletoe thì phải hôn nhau.

1

Mistletoe là một loại chùm gửi, thường mọc trên cây sồi (oak), cây tần bì (ash), hay cây du (elm).  Gọi chung là mistletoe nhưng thật ra chúng có nhiều loại.  Thường chịu được lạnh dai hơn cây đại thụ mà nó tầm và gửi thân, loại chùm gửi giống Âu châu có lá hình bầu dục và trái nhỏ màu trắng,   Loại mistletoe sống ở Bắc Mỹ có trái màu đỏ và lá cũng hình bầu dục nhưng to hơn, thường được dùng trang hoàng lúc Giáng Sinh.  Tục lệ trang hoàng bằng mistletoe bắt đầu vào khoảng thế kỷ mười tám  Có một số người cho rằng trái của nó có thể chữa được chất độc tuy nhiên trái của nó thường có chất độc có thể gây đau bụng, dữ dội, ói mửa, và đi tiêu chảy.

Theo huyền thoại của Scandinavia (Na Uy), vị thần Baldr đã bị giết bằng mistletoe.

2
Tương truyền Baldr là một vị thần rất trẻ và xinh đẹp; tóc, lông, kể cả chân mày đều màu trắng, người chàng tỏa ra ánh sáng.  Chàng thông minh, duyên dáng, và ăn nói bặt thiệp đứng vào hạng nhất trong thời ấy; tuy nhiên người ta không biết nhiều về Baldr ngoại trừ cái chết của chàng đã đưa đến sự diệt vong của các vị thần khác ở Ragnarok rồi sau đó chàng tái sinh vào một thế giới mới.  Baldr nằm mơ thấy cái chết của chàng và mẹ chàng cũng có một giấc mơ tương tự.  Thấy Baldr lo sợ, bà Frigg, mẹ của Baldr, bắt tất cả vạn vật phải hứa với bà là sẽ không làm hại Baldr.  Tất cả vạn vật đều hứa, chỉ còn lại mistletoe, vì bà Frigg đã cho rằng loài chùm gửi này quá trẻ thơ, nhỏ bé, không quan trọng, chẳng có khả năng hãm hại ai nên bà không buồn hỏi xin nó.

Loki, vị thần chuyên môn gây rối loạn, nghe thế ông ta bèn dùng loại cây này chuốt thành một mũi lao (có truyền thuyết khác bảo là cây gươm).  Loki đưa cây lao cho Hoor, em của Baldr, và vị thần này vô tình giết chết anh mình.

Vào cuối thế kỷ 12, một sử gia người Đan mạch tên là Saxo Grammaticus viết lại truyền thuyết này làm sử liệu.  Balderus (trước gọi là Baldr) và Hotherus cùng theo đuổi tranh giành Nanna con gái của Gewar, vua của Na Uy.  Balderus có nửa giòng máu của thần, và thân hình cứng rắn sắt thép đâm không thủng.  Hai người chiến đấu dữ dội nhưng Balderus bị thua nên bỏ chạy.  Nana thuộc về Hotherus.  Chưa chịu bỏ cuộc hẳn Balderus lại tấn công Hotherus  nhưng lần này càng thua nặng hơn.  Hotherus giết chàng bằng một thanh gươm thần có tên là Mistletoe.

Một truyền thuyết của La Mã đã tin rằng mistletoe là nguồn gốc của sự may mắn vì nó có vị thuốc đã được dùng để chữa bệnh cho dân ở vùng thôn dã..  Các giáo dân Công giáo cũng có một truyền thuyết là mistletoe trước đây là loại cây thân mộc cứng được dùng làm cây thánh giá, sau khi Chúa bị đóng đinh lên cây thánh giá, loại cây này đã bị héo và ngắn lại rồi biến thành loại tầm gửi.

Phong tục nam nữ hôn nhau dưới mistletoe bắt nguồn từ một phong tục của cổ xưa Scandinavia .  Mãi từ thời cổ xưa mistletoe tượng trưng cho hòa bình.  Nếu đối phương của hai bên tình cờ gặp nhau trong rừng dưới bụi mistletoe, họ hạ bỏ vũ khí và giữ hiệp ước hòa bình cho đến hôm sau.  Làm thế nào mà phong tục giữ hòa bình tạm thời giữa hai người chiến sĩ (ngầm hiều cùng là phái nam) trở thành nụ hôn của hai người khác phái thì tôi chịu không thể giải thích.

Nguồn Wikipedia và nhiều website khác nhau.

Mùa thu về

Năm nay thu về hơi muộn.  Mọi năm cây lá đã trổ màu và trời lạnh thở ra khói mềm như như sương.  Muộn nhưng Thu vẫn về theo đúng luật tuần hoàn của vũ trụ.  Hôm qua đi chợ thấy rừng cây trên đồi đã bắt đầu trở mình thay áo.  Mùa thu em mặc áo da trời.  Sang đông em lại đổi dời áo hoa.

Mùa thu về thường bằng những cơn gió.  Gió Thu rất lạ vì nó không giống những cơn gió mùa hè, nhưng lại rất quen ở chỗ cứ nghe là biết gió Thu.  Gió Thu được phân biệt ở chỗ nó reo lao xao nhưng cành không lay động.  Dường như gió Thu có một vận tốc riêng, ở một độ cao riêng, dưới một áp suất riêng.  Vì thế khi thi nhân nói, để tôi khuyên gió gió đừng rung cây thì cho thi nhân gió mùa thu.

Gió mùa thu mang theo chút hương vị trái chín nếu nó đi ngang vườn táo.  Mùa thu là mùa của táo chín và người ta ép táo lấy nước.  Nước táo nguyên chất đem hâm nóng cho chút cành quế vào uống rất ngon, uống một lần là không thể nào quên hương vị có lẽ vì trời lạnh apple cider uống khi còn ấm làm ấm lòng và mùi thơm nhẹ nhàng vời vợi.

Lá thu trở màu cũng rất âm thầm nhưng có khi ngủ một đêm sáng hôm sau thấy cây đã trở nên vàng hay đỏ hẳn.  Những trái táo xanh khi bắt đầu chín thường ưng ửng đỏ như màu má của những thiếu nữ dậy thì.  Lá phong và lá bạch dương khi đổi màu cũng có màu dôn dốt như màu má táo.  Ưng ửng như màu lá của lá xoài non.  Cũng cái màu xanh xanh đo đỏ đó mỗi lần nhìn tôi vẫn so sánh với những cuộc tình chênh lệch tuổi.  Lá già chuyển sang màu đỏ và lá non chuyển sang màu xanh.  Đó là sự tương đồng của tháng Năm và tháng 11 của xuân và thu của đôi tình nhân tóc xanh và tóc bạc (chứ không đỏ).

Em ở đó, mùa thu sầu nức nở
Áo em dày hay áo mỏng mơ phai
Anh ngại rằng có gió thổi heo may
Em sẽ lạnh mười đầu ngón tay giá buốt
Em sẽ khóc như mùa thu thủa trước (Thơ Lê Nghiêm Vũ – Mùa Thu ở Huế)

Dưới đây là tấm ảnh màu lá đang chuyển sắc bên cạnh một ngôi nhà thờ ở Newark, New Jersey, trên đường tôi đi bộ.

nhà thờ ở newark

Lars and the Real Girl

Đọc 117 truyện ngắn mỗi truyện ít nhất là hai lần.  Một lần đọc lướt nhanh để xem truyện ngắn nào tạo ấn tượng nhất thời.  Lần thứ nhì là để ghi nhận, phân tích.  Truyện nào thật sự thích thì đọc lần thứ ba để trích dẫn.  Viết một bài dài nhưng không thích nên viết lại.  Đọc thêm một ít tài liệu để viết bài đó nhưng ngắn hơn, thuyết phục hơn.  Viết một bài thứ hai cũng dựa trên những điều mình đã đọc.  Đồng thời đọc một ít cổ tích huyền thoại để thêm vào bài viết.  Viết tin văn học nên đọc một số bài báo cũng như tự điển bách khoa.  Viết điểm phim, xong đổi ý, bỏ hết phân nửa, đọc quyển sách hai lần để viết điểm sách.  Làm việc liên tiếp như thế nên hôm nay tôi thấy mệt nhoài; suốt ngày tôi không thể viết hay đọc gì cả.

Buổi chiều xem một phim vừa là bi kịch vừa là hài kịch.  Tên của phim Lars and the Real Girl.  Một phim thật đặc sắc làm tôi một đôi lần chảy nước mắt và không khỏi ngạc nhiên trước tính sáng tạo của người viết truyện phim.  Cái tên phim không mấy hấp dẫn nhưng tôi thật tình cám ơn cô bé út đã chọn phim này.  Hai cô bé nhà tôi có cái taste về phim rất tuyệt vời.  Nhờ hai cô mà tôi được thưởng thức nhiều phim hay.  

Lars (Ryan Gossling thủ vai) là một thanh niên hiền, nhạy cảm, khép kín.  Chàng trẻ tuổi này ở trong một garage trong căn nhà người anh và chị dâu đang ở.  Bà chị dâu rất dễ thương cứ nài nỉ ép buộc người em chồng ăn tối với vợ chồng mình nhưng Lars tiếp tục từ chối.  Gus và Karin một hôm được Lars báo tin là mình có một cô bạn gái và anh sẽ cưới làm vợ.  Vì hai người chưa cưới, và cả Lars và Bianca cô bạn gái đều rất ngoan đạo, Lars xin anh và chị dâu cho Bianca được phép ở căn phòng màu hồng ngày xưa mẹ của Lars đã dùng.  Lars cũng cho biết là Bianca là người ngoại quốc không nói được tiếng Anh và bị tật nên phải ngồi xe lăn Lars quen Bianca qua internet.  Gus và Karin vô cùng ngạc nhiên khi thấy đó là một con búp bê to như người thật “sex toy.”  Cho là cậu bị bệnh thần kinh, Gus và Karin mang cậu và Bianca đến gặp vị bác sĩ của gia đình bà cũng là một bác sĩ chuyên môn về tâm lý.  Bà bác sĩ này khéo léo viện cớ là Bianca bị huyết áp thấp cần phải đến chữa trị mỗi tuần và qua những lần gặp gỡ bà tìm ra lý do gây nên bệnh tâm lý của Lars.  Mẹ của Lars chết khi sinh Lars và ông bố trở nên trầm cảm.  Gus bỏ nhà đi rất sớm bởi vì anh không chịu được không khí buồn phiền trong gia đình.  Lars không bao giờ đi đâu mà không mang theo cái mền anh đã dùng từ khi còn là trẻ con như một thứ hiện vật làm cho anh cảm thấy an toàn hay dễ chịu.  Lars không biết bày tỏ tình cảm hay hòa nhập với xã hội.  Anh không chịu được người khác chạm vào người anh.  Nếu bị chạm vào những chỗ nhạy cảm anh sẽ cảm thấy đau đớn như bị cháy da.  Biết được tình trạng tâm lý của Lars cả làng tìm cách đối xử như thể Bianca là người thật.  Bianca được mời đi làm việc trông nom trẻ em, làm người mẫu, được các cô thợ uốn tóc và trang điểm cho, dần dần Lars bắt đầu hội nhập với đời sống xã hội.  Lars hỏi Gus khi nào thì mình biết mình là người đàn ông trưởng thành.  Gus giải thích là mình phải có trách nhiệm, nhiều khi phải biết hy sinh những tiện nghi của mình cho người khác, như ông bố đã cố gắng nuôi hai đứa con trai sau khi vợ chết và ông bị trầm cảm.  Ông yêu con bằng cách mà ông biết.  Gus cũng xin lỗi người em là mình đã bỏ rơi em khi em còn nhỏ.

Ở chỗ làm Lars có một cô bạn làm việc chung tên là Margo.  Cô có vẻ thích Lars và khi các bạn làm chung đối xử không phải Lars cũng tìm cách làm cho cô bớt buồn bằng cách thức riêng của mình, tuy kỳ cục và có vẻ trẻ con nhưng rất dễ thương làm Margo cảm động.  Lars đưa Margo đi chơi bowling và cùng gặp một số bạn trong làng.  Qua sự giải thích và chữa trị của bà bác sĩ tâm lý Lars hiểu và bắt đầu chịu đựng được sự đụng chạm của người khác như là cái nắm tay, bắt tay.

Đột nhiên Bianca lâm trọng bệnh rồi qua đời.  Karin sợ tổn thương tâm lý của Lars nặng nề hơn nhưng bà bác sĩ cho biết Lars là người khai sinh Bianca để đương đầu với cuộc sống mà anh sợ hãi (nếu cậu lấy vợ là người thật vợ cậu có thể mang thai rồi chết giống như mẹ cậu)và bây giờ cũng chính cậu bắt đầu “khai tử” cho Bianca.  Chôn Bianca xong Lars bắt đầu trở lại với tâm lý bình thường bằng cách cậu mời Margo đi bộ với mình.

Ryan Gossling rất tài tình trong vai diễn.  Anh làm cho Lars thật là dễ thương với cái miệng hay cười một mình, vẻ mặt chân thành đôi khi hơi ngô ngố, anh có vẻ gì rất tin cậy vào nhân vật ảo tưởng mà anh đã khai sinh ra làm cho tất cả mọi người chung quanh cũng phải tin và chân thật.  Mọi người ban đầu còn nhạo báng nhưng về sau đều hết lòng với Lars bằng cách hết lòng với Bianca. 

Phim còn hay ở chỗ là một con búp bê vốn là sex toy bỗng trở nên là một người bạn của tất cả mọi người trong làng, như một người thật.  Tất cả mọi người thủ vai đều thành công rực rỡ.  Người xem không thể không cười trước cái điên hiền lành của Lars và không khỏi khóc khi thấy một xã hội vô cùng tốt đẹp tất cả mọi người đều nhân từ mọi người đều thương yêu giúp đỡ người khác.  Biết là chuyện không thật nhưng không thể tránh được ước mơ có một xã hội người ta thương yêu nhau như thế.

Kết luận: phim Mỹ rất hay, nhất là những phim nói về sự hư hỏng băng hoại của gia đình và xã hội.

đồ chơi

Đi ngang công viên thấy trái thông trên cành và trái thông rơi dưới đất.  Nhặt được vài quả thông mang về làm đồ chơi.  Đây là ảnh chụp của một ít đồ chơi trên kệ ngay bàn làm việc của tôi.

Oh, when I was in love with you,

Oh, when I was in love with you,
then I was clean and brave,
And miles around the wonder grew
How well did I behave.

And now the fancy passes by,
And nothing will remain,
And miles around they’ll say that I
Am quite myself again

A. E. Housman

Thêm một giấc mơ tầm phào

Có lẽ tôi chỉ nhớ những giấc mơ lúc gần sáng, tức là lúc tôi gần thức giấc.  Còn bao nhiêu giấc mơ tôi không nhớ?  Như đã nói, những giấc mơ của tôi thường không nghĩa lý, không mạch lạc, nhưng nó rất chi tiết.  Khi trong đời sống có những phiền muộn, tôi thường có những giấc mơ đầy màu sắc sống động.  Và tôi thường thấy mình bay như chim.

Giấc mơ đêm qua không màu sắc, tôi cũng không thấy mình bay bổng.  Trái lại nó là một giấc mơ trong một giấc mơ.  Tôi thấy tôi ở trong trạng thái buồn nản, nhàm chán muốn làm một cái gì đó cho vui.  Và có một người nào đó tôi không quen biết cũng không nhìn thấy nét mặt trong giấc mơ, bảo tôi nếu nhàm quá thì đi ra quán uống nước, cà phê, hay rượu.  Ánh đèn chung quanh tôi màu vàng vọt như đèn dầu hay đèn đường cái kiểu thành phố mắt đêm đèn vàng.  Tôi buồn ngủ quá nên chui vào một cái mùng loại mùng của những giường Spanish thời xưa túm ở một đầu trên trần nhà xoắn lại rồi xòe ra ở phía dưới bảo là để tôi ngủ một chút rồi tôi sẽ cùng đi.  Rồi tôi nằm mơ.  Bây giờ giấc mơ không còn màu sắc nữa mà màu đen trắng, màu đen nhiều hơn trắng.  Tôi đứng ở bên hông nhà, căn nhà thời thơ ấu ở Tân Quí Đông, chỗ có cây ổi.  Bên trái của tôi là nhà của vợ chồng chị Hạnh.  Tôi đứng ngó ra đường, dường như chị Hạnh đang đứng bên cạnh tôi.  Tôi không còn là cô bé nữa mà là một người lớn.  Trong bóng tối tôi thấy một đoàn người mặc đồ trắng như là một đám tang hay là một đoàn người của đảng KKK đang lướt đi mơ hồ, rất im lặng.  Tôi rất sợ hãi.  Tôi sợ họ sẽ nhìn thấy tôi và rẽ vào nhưng tôi không có chỗ núp.  Và có một tên rẽ vào thật.  Không thể nói đây là một người, vì “nó” khổng lồ.  Nó ở bên trong một cái áo choàng trùm từ trên đầu xuống.  Tấm áo choàng này màu xám nhạt có nhiều hình ngoằn ngoèo, vằn vện và nó to lắm, không ra dạng người, nhưng có một cái gì đó giống người đằng sau cái tấm áo choàng khổng lồ.  Nó nhìn tôi rồi tôi thức giấc.