Đọc “Cuối Đêm Dài”

Mấy hôm nay, mỗi ngày một chút trên xe lửa tôi đọc hết quyển Cuối Đêm Dài của chị Nguyễn thị Thanh Bình. Gọi là chị vì lễ phép. Gọi là Bà thì e là bạn đọc tưởng Thanh Bình già, dù chữ Bà là để gọi (theo lối Mỹ) những người phụ nữ đã lập gia đình. Tôi không biết gì về tuổi tác và thân thế chị Thanh Bình, thấy trên mạng thì sự nghiệp văn học của chị cũng lừng lẫy lắm. Dáng dấp chị rất trẻ trung chắc là nhỏ tuổi hơn tôi.

Cũng xin bạn đọc đừng nghĩ đây là bài phê bình văn học, thật tình là tôi không dám phê bình. Quyển sách ra đời quá lâu (copy right từ năm 1993) nên cũng không thể nói là giới thiệu. Thế thì gọi là gì. Không biết. Tôi có thói quen mỗi buổi sáng, hôm nào đầu óc tỉnh táo, không lười biếng quá độ, thì nghĩ gì viết nấy. Gọi là nhật ký, tản mạn, free writing, hay chuyện bâng quơ, gì cũng được. Đây là nhận định của người vẫn còn đang tự học viết văn, thích đọc, đọc rồi tự chiêm nghiệm tự hỏi mình rút ra được gì học được gì. Hay coi như là cái nhìn của người đi sau về thành quả của người đi trước.

Dài dòng quá, phân bua mãi. Nói gì thì nói đại cho rồi. Bà ơi là bà. Tôi nghe tôi nói thầm với tôi như thế.

Cầm quyển sách trên tay tôi thầm nghĩ, người viết văn nào cũng nên, hay cần phải, in sách; dù in sách trong thời kỳ mạt sách này coi như huề vốn đã là lời. Lời ở chỗ sách đến tay người thích đọc sách. Nên in sách vì sẽ được đọc nhiều hơn kỹ hơn, được biết đến, được chú ý nhiều hơn là tác phẩm của tác giả chỉ xuất hiện trên mạng. Tôi để ý dù tôi là người đọc trên mạng nhiều hơn đọc sách in, tôi vẫn chú trọng, đọc kỹ hơn, trân trọng hơn khi đọc sách in. Một thành kiến, một thói quen đã thành hình nhiều năm rồi. Khó bỏ.

Quyển sách ra đời từ năm 1993. Cứ đoán bừa thì khi quyển sách ra đời chị phải ở lứa tuổi ba mươi.

Thanh Bình có giọng văn của người lớn, ngay cả khi nhân vật của chị đóng vai trò bé bỏng, gọi ông xưng em. Qua giọng văn, tác giả là có chút nam tính.  Trong văn của Thanh Bình, không có những chuyện tình của những cô gái mới lớn sướt mướt và làm dáng.  Tôi chúa ghét phải đọc những chuyện tình mới lớn bắt đầu yêu như thế. Và may mắn hơn nữa, chị cũng không viết về chuyện tình của những người đàn bà không còn trẻ nhưng vẫn còn sướt mướt và làm dáng vì tưởng mình còn trẻ.

Thanh Bình viết nhiều về tình yêu và những vấn đề của phụ nữ. Người chồng giết vợ phải đối diện với lương tâm. Lương tâm lại là giọng của một cô gái trẻ trong “Như Hình Với Bóng.” Khi đọc truyện đầu tiên trong tuyển tập truyện ngắn này là “Những Gặp Gỡ Bất Ngờ” tôi đã tự hỏi sao chị không cho nhân vật đàn ông là một người Mỹ? Tại sao “Người Khách Đêm Trừ Tịch” phải là người đàn ông Việt cho người đàn bà Việt. Giả tỉ như một trong hai người là người Ý, thì sao? Chị có gặp phản kháng không nếu đây là chuyện xác thịt của một người đàn bà người Việt và người đàn ông khác dòng giống? Những năm 90 còn quá sớm để viết về tình yêu Việt và người Âu? Thanh Bình có viết thoáng qua về tình dục, không sống sượng tục tằn quá cũng không bay bướm hoa mỹ quá. Tôi thích thế.

NTTB Cuối Đêm Dài

Tôi thấy chất nữ quyền trong rất nhiều truyện của chị. Đàn bà trong truyện của Thanh Bình là những người tự chọn lựa, tự quyết định, và chấp nhận hậu quả của những sự chọn lựa và quyết định này. Những người đàn bà này, trong sự yếu ớt, cô đơn của họ đã một mình cố gắng một cách tuyệt vọng đi ngược lại quyền lực của chế độ, của xã hội. Người đàn bà yêu một người tê liệt, đã làm theo lời yêu cầu của người tình, giải thóat cho anh bằng cách đẩy xe lăn của anh ta xuống vực (Tháng Mười Hai Cuối Cùng). Người đàn bà sống trong chế độ một con đã tìm cách giữ đứa con thứ hai trong bụng mẹ (Khát Vọng). Người đàn bà yêu một nhà sư hằng năm tìm gặp người yêu (Mùa Xuân ở Trần Gian). Người đàn bà trả thù chồng bằng cách giả câm giả điếc (Nửa Nụ Cười). Người đàn bà tự đi tìm đến nhà người đàn ông nàng thầm yêu (hay chỉ mới thích thích vậy thôi) lúc nửa đêm (Những Gặp Gỡ Bất Ngờ).

Với mười sáu truyện ngắn trong “Cuối Đêm Dài” tôi nhìn thấy một giọng văn khác với dòng văn học trước năm 75. Khác ở cách chọn chủ đề, khác ở cách xây dựng nhân vật. Tôi tự hỏi khi viết chị có cố ý lồng ý thức nữ quyền vào nhân vật hay không, nhưng nhân vật nữ của Nguyễn thị Thanh Bình là những người muốn làm chủ bản thân và ý thức của họ. Từ sự chọn lựa và quyết định của nhân vật, tôi nhìn thấy ý thức nữ quyền của chị Thanh Bình. Nhân vật của chị thất bại trong cuộc đi ngược dòng văn hóa, nhưng họ là những người đàn bà can đảm, trong cô đơn họ chọn lựa và dầu biết là mình sẽ bị thiệt thòi.

Giới thiệu tác phẩm văn thơ và nhạc

tản mạn văn chươngTQBT 67 trong lớp khói màuTQBT 66 Sài GònLữ Quỳnh Mây Trong Mơ

PCH Đất Còn Thơm

DRAN, NGÀY VỀ

tặng anh Đinh Cường

khi trở về chàng đứng ngẩn ngơ
giọt nước mắt rơi trên nền đất cũ
đêm Dran
nhớ tiếng xe thổ mộ
về hướng Kado về phía Lạc Lâm
đêm Dran
nhớ quá tiếng đàn
và giọng hát của bạn bè một thời bạt xứ
đêm Dran
nhớ những mảng màu của một thời tuổi trẻ
chiếc giá vẽ gian nan và năm tháng sương mù
khi trở về
Dran không còn mùa thu
bên kia đèo và nơi kia Đà Lạt
nhớ Schubert và Serenade
chiều rất buồn chiều trên đồi thông
đêm rất buồn đêm ở đường Hoa Hồng
đêm và những bức tranh
vẽ hoài vẫn còn dang dở

khi trở về chàng đứng ngẩn ngơ
giọt nước mắt rơi trên nền đất cũ

Virginia, April 17, 2014

Tác giả: Phạm Cao Hoàng

NTTB Cuối Đêm DàiIMG_0007

Có vài quyển tôi được tặng đã lâu, tôi định bụng đọc xong sẽ giới thiệu chi tiết hơn, tuy nhiên tôi bận quá (và ham chơi lười biếng nữa) vì thế nên chậm giới thiệu. Nhà văn Nguyễn thị Thanh Bình và nhà văn Lữ Quỳnh đã gửi qua tay ông Tám nhân dịp ông Tám chở nhà văn Trần Hoài Thư đi dự đám tang họa sĩ kiêm thi sĩ Đinh Cường. Còn CD nhạc của nhạc sĩ Khánh Trân thì mới nhận được cách đây vài hôm qua đường Bưu Điện.

Xin trân trọng cám ơn nhà văn Trần Hoài Thư với ba tác phẩm, nhà thơ Phạm Cao Hoàng, nhà văn Lữ Quỳnh, nhà văn Nguyễn thị Thanh Bình, nhạc sĩ Khánh Trân. Đặc biệt cám ơn nhà thơ Phạm Cao Hoàng và hiền thê đã tiếp nhận ông Tám ở qua đêm.

Tám sẽ giới thiệu chi tiết hơn sau khi thưởng thức tác phẩm của quí vị.