Người Việt ở New Jersey ăn Tết (muộn)

Dù không được mừng Xuân theo kiểu Việt Nam với khí hậu ấm áp (hay mát mẻ) người Việt ở New Jersey vẫn ăn Tết. Tết Việt ở New Jersey có không khí đặc biệt với màn trình diễn văn nghệ. Giới thiệu bằng hai thứ tiếng Việt và Mỹ vì có người Mỹ tham dự. Trẻ em lên làm MC, và hát, giọng có pha cách phát âm của người ngoại quốc. Thức ăn bán cho người đến xem nhạc có bánh chưng, thịt kho, cải chua, bánh mì, bánh cuốn,… . Không đốt pháo thiệt được thì đốt pháo điện, đèn chớp chớp, nổ xẹt xẹt, tưởng tượng những cái tết năm xưa, ở Sài Gòn pháo treo từ tầng hai tầng ba xuống tới đất. Đón xuân này tôi nhớ xuân xưa. Đón xuân Bính Thân tưởng niệm Tết Mậu Thân, người Việt tha hương luôn luôn bước giữa hai dòng nước, hiện tại và quá khứ.

Tuy không có phương du xuân thảo địa, và ăn tết khi trăng đã tuổi 13 của Nguyên Sa chứ chưa được như trăng rằm của Nguyễn Nhược Pháp khi nàng thiếu nữ vấn đầu soi gương theo thầy mẹ đi chùa Hương; Người New Jersey may mắn được trời cho khí hậu ấm áp lên đến 62 độ F, trong khi bữa trước còn lạnh lẽo chưa đến 40.

Ảnh từ trên xuống dưới từ trái qua phải, sân khấu với câu cộng đồng người Việt tự do, Hoa Hậu (Việt) của New Jersey (tên Julia Nguyễn) đội vương miện, mở đầu chương trình bằng những câu giới thiệu bằng tiếng Việt (dĩ nhiên rồi nhưng xin hiểu đây là một cố gắng rất đáng yêu). Sau đó là các bài hát mừng xuân, múa lân, múa nón múa quạt, múa dù. Các em bé ra hát và múa là ăn tiền nhất.

Cái màn trình diễn tám cô áo đỏ quạt vàng rất được tán thưởng, bởi vì người giới thiệu chương trình cho biết những nghệ sĩ trình diễn điệu vũ này đều là những bà mẹ đã có hai hay ba con. Thế mà vẫn rất xuân sắc, nuột nà, ẻo lã, thướt tha, mềm mại, các ông đứng thành nhóm cuối hậu trường la hét cổ võ um sùm, có người thậm chí hét lên You are beautiful. We love you. Mèn ơi, chắc mấy ông này là chồng hay người yêu của mấy cô này. 🙂

Có cả một màn trình diễn võ thuật đấu võ thật là đẹp mắt (thấy giống người Việt chẳng biết có phải Việt không). Bài hát Chuyện Một Chiếc Cầu Đã Gãy do ba thế hệ bà, mẹ, và em bé trình diễn rất cảm động. Rất tiếc tôi không chụp được ảnh. Tôi ngồi xa, mãi ở phía sau, lại mắc cỡ mỗi khi đứng dậy đi lên gần khán đài để chụp ảnh.

Nhớ hồi bốn năm trước đi xem văn nghệ Tết, gặp hai vợ chồng nhà văn Trần Hoài Thư, chị vẫn khỏe mạnh. Năm nay vắng vẻ hơn nhiều so với những năm trước. Văn nghệ nghiệp dư nhưng đây là một cố gắng thật lớn lao của người Việt. Tập dượt cả mấy tháng trời, biết bao nhiêu việc không tên nếu không có những người không tên giúp chắc là khó hoàn thành, và biết bao nhiêu tiền của đổ vào trong quần là áo lượt. Tôi tự hỏi khi lớp già chúng tôi chết hết rồi thì Tết của người Việt ở hải ngoại có còn tiếp tục không? Có lẽ sẽ còn, tôi hy vọng thế.

Tôi và ông Tám vào cửa thì nghe một người trong ban Tổ Chức nói, người già không thu tiền vé. Xin mời hai bác vào và người ta đưa cho hai cái vé. Ông chồng tôi tự nhiên để râu dài cả hai ba phân, bạc trắng. Tôi thì cũng bạc đầu (và may quá) không có râu. Thế là được lên hàng senior. Dù không phải tốn tiền xem văn nghệ tôi cảm thấy hơi buồn vì già trước tuổi. Giá mà người ta cứ bắt phải trả tiền chắc là vui hơn. 🙂

Tết và tuyết

mênh mông là ơi

Thế nào cũng có người thắc mắc, người Việt ở hải ngoại ăn Tết như thế nào.

Ở Mỹ có hai Tết, dương lịch và âm lịch. Mùa xuân đến hai lần, Tết và khi hoa anh đào nở. Ăn thì bắt đầu từ lễ Halloween, đến Thanksgiving, đến Giáng sinh, đến Tết Tây, đến Tết Ta. Sau đó là tập thể dục mãi đến tháng Bảy tháng Tám để đi biển dám mặc đồ tắm.

Tết âm lịch thường rơi vào tháng Hai là tháng cao điểm của những cơn bão tuyết. Ở Mỹ từ năm 1981, tôi không nhớ những lần ăn Tết, mà chỉ nhớ những cơn bão tuyết.

Không còn nhớ năm nào, tôi ở Philadelphia, có cơn bão tuyết rất lớn. Thời ấy còn ở nhà thuê. Căn apartment ấy có ba tầng, tầng trệt, tầng lầu thứ nhất và tầng thứ hai. Các tay chủ nhà cho thuê luôn luôn là các tay trọc phú, làm giàu bằng mọi cách gian ác. Thường thường, sau khi bão tuyết nhiệt độ xuống thật lạnh, đặc biệt là cuối tuần và cộng thêm ngày lễ, các lão chủ nhà thường cúp sưởi của người thuê nhà. Viện cớ hết dầu đốt lò nước nóng, và phải chờ đến sau lễ mới có xe chở dầu. Viện cớ máy hư, phải sửa và chưa xong. Nhiều lý do lắm. Lạnh đến độ cửa sổ đóng băng. Ở trong nhà chúng tôi thở ra khói. Có điện, nên hễ ai có tiền, để trả tiền điện thêm cộng vào tiền điện nước hằng tháng, và phải mua cái sưởi điện, thì có thể sưởi ấm những lúc ấy. Tôi tiếc tiền nên ráng chịu lạnh. Người thuê nhà ở tầng thứ hai là một người đàn bà có con nhỏ, người Mỹ. Cô nàng gọi chủ nhà mắng trơ trất, còn tôi gọi năn nỉ mở sưởi cho chúng tôi bằng giọng nói ngập ngừng phát âm sai trớt quớt. Bây giờ nghĩ lại, anh chàng sinh viên của Dostoevsky ghét chủ nhà đến độ có thể giết người thì cũng phải. Chúng tôi đi chợ bằng xe buýt. Bão tuyết nhiều xe búyt ngưng. Chợ Ý bán lộ thiên, rau cải thức ăn giá rẻ hơn siêu thị bị bão tuyết cũng tạm ngưng. Tủ lạnh nhà tôi chẳng còn gì để ăn. Tết năm đó gần như phải nhịn đói.

Sau đó tôi dọn sang New Jersey, có một năm vào dịp Tết có bão tuyết to mà tôi không biết. Đâu có theo dõi tivi đài khí tượng, đâu biết nghe tin tức gì đâu mà biết. Sáng sớm vẫn đi học như thường lệ nhưng đến nơi thì trường đóng cửa. Tôi ngồi ở cafeteria học bài đến trưa tuyết đổ nhiều quá nên đón xe buýt đi về chung cư. Lúc đó tôi ở khu housing project, đón xe buýt số 1 từ trạm xe buýt gần trường. Xe buýt số 1 chạy ba tuyến đường. Một tuyến chạy thẳng từ gần trường tôi (Newark) về chung cư ở Ivy Hill. Một tuyến chạy từ Newark đến trạm A (nửa chặng đường và thả khách xuống). Một tuyến nữa chạy Newark, đến trạm A đón thêm khách, mang về Ivy Hill. Bão tuyết lớn quá, xe chết máy đầy đường, kể cả xe buýt cũng bị chết máy. Tôi chờ mấy tiếng đồng hồ không lên được xe buýt vì xe nào cũng đông nghẹt. tôi lạnh cóng giữa trời tuyết vì không mặc áo khoác dài, chỉ có ấm nửa người, chờ mãi lên được xe buýt thì nhằm chuyến chỉ chạy đến trạm A. Từ trạm A tôi phải chờ thêm mấy tiếng đồng hồ mới lên được xe buýt về Ivy Hill. Về đến nhà thì đã sáu giờ chiều.

Lúc còn đi học, nhóm sinh viên Việt có tổ chức Tết, trường cho một số tiền, chúng tôi hùn thêm tiền làm chả giò, tổ chức dạ hội dạ vũ. Sau đó đi làm, tôi không dùng âm lịch (và vì không có lịch âm lịch) nên cũng chẳng biết khi nào là Tết. Tết chỉ là một ngày bình thường. Thoáng nhớ đến khi thấy người ta bán bánh mứt và bao lì xì đỏ.

Khoảng mười năm sau này, khi gia đình bên chồng sang Mỹ ở đông, có người nhớ tập tục tổ chức cúng ông bà, đưa ông táo, gặp nhau ăn tiệc chứ riêng tôi cũng thấy già thấm mệt, sợ phải nấu nướng. Trong gia đình bên chồng, có nhà nấu bánh tét bánh chưng, cho một ít, thêm dưa món chứ tôi cũng ít khi mua bánh chưng ở tiệm. Một phần vì tôi không ăn được nếp. Ăn vào không tiêu.

Tết cũng như Giáng sinh làm tôi cảm thấy stressful, mệt mỏi, chỉ mong cho chóng qua để tôi trở lại với cuộc sống ngày thường. Và năm nay, cũng như bao năm trước, bão tuyết đến, tuyết tan, ngày mai ngày kia lại có bão tuyết. Một lần Tết qua, ngày mỗi già, tôi còn 940 ngày là có thể được chính thức về hưu (non). Nhớ một câu mà tôi tâm đắc khi đọc quyển Tuesday with Morris. Nếu mà tập tục văn hóa làm khổ bạn thì bạn hãy quên cái tập tục văn hóa ấy đi. Tôi muốn quên Tết nhưng chung quanh ai cũng vui mừng đón Tết làm tôi cảm thấy mình phản văn hóa và mất gốc quá. Vui Tết không được, không vui Tết cũng không được. Tôi là người trôi lơ lửng giữa hai dòng văn hóa chẳng bám rễ vào đâu.

Lại nghĩ lan man một chút, những người Việt sống chui (ở Anh chẳng hạn) họ đón Tết như thế nào. Hay là “tôi có chờ đâu, có đợi đâu. Mang chi xuân lại, chỉ thêm sầu…”

Người Việt ở New Jersey ăn Tết

Rất nhiều năm qua, Tết với tôi chỉ là một ngày bình thường như bao nhiêu ngày khác. Tết lại rơi vào giữa mùa Đông ở New Jersey; có năm bão tuyết ập đến đường xá chìm trong lớp tuyết dày không đi chợ mua thức ăn được, và nơi tôi ở dạo ấy ít người Việt, ít tiệm bán thức ăn Việt nên chẳng có thịt mỡ dưa hành bánh chưng bánh tét gì cả. Tết trôi qua lặng lẽ; một ngày như mọi ngày.

Tết năm nay chúng tôi ăn Tết thành nhiều đợt. Ngày Chủ Nhật trước Tết, chàng của tôi đưa gia đình đi chùa. Chúng tôi được quà Tết gồm có dưa món, bánh tét, bánh chưng, ăn cả hai tuần chưa hết. Tôi không mấy thích món ăn nấu bằng nếp nhưng chàng và đại gia đình rất thích nếp. Gia đình của chú em rễ ở Việt Nam nấu bánh chưng chuyên nghiệp nên năm nay chúng tôi có những tấm bánh chưng bánh tét ngon hảo hạng.

Hôm qua, sau Tết cả mấy tuần, trong đêm tuyết rơi thành lớp bụi trắng, tưởng sẽ không đi xem văn nghệ mừng Xuân được nhưng may sao đến sáng tuyết tan hết. Có lẽ vì thời tiết, vì phải thuê chỗ trình diễn, phải xếp đặt tổ chức lâu ngày nên buổi trình diễn văn nghệ mừng Tết hơi muộn và mừng Xuân thì hơi sớm tuy nhiên, đêm qua chúng tôi được xem một buổi văn nghệ thật vui có rất nhiều màn hay tuyệt vời.

Đầu tiên là thắp hương trước bàn thờ tổ tiên đặt ngay trước chợ Bến Thành, tưởng niệm những người đã khuất và lời chúc Xuân.

1
2
3

Sau đó là trình diễn áo dài với các diễn viên đi ra sân khấu từng đôi với những tà áo lóng lánh, mỹ miều.

4

Một bài hát xuân tôi không nhớ tên với điệu chacha thật hấp dẫn, rộn ràng, làm người ta cảm thấy tươi trẻ đến nhột nhạt. Cứ nhìn màu xanh lá cây là không thể nào không lliên tưởng đến mùa xuân.

5

Các cô thiếu nữ mặn mà hân hoan chào đón mùa Xuân với những chiếc áo dài tuyệt đẹp.

6

Màn trình diễn bài cô Tấm Ngày Xưa (hay ngày nay tôi chẳng nhớ rõ vì say men nhạc)

6 7

Đây là các cậu sinh viên trường đại học Rutgers ở New Jersey đã cống hiến màn múa quạt lồng trong bài hát cô Tấm. Điệu vũ hồn nhiên và vui nhộn có một cậu lúng túng không nhớ điệu làm sai bét buồn cười, và có hai cậu có nét mặt rất linh hoạt, hài hước vui nhộn, xem chừng các cậu vui trong điệu múa không kém gì người thưởng thức.

8

Hai vị này đang trình diễn áo dài.

9

Các em mặc áo tứ thân màu sắc rạng rỡ trong một bài hát Xuân tôi không nhớ tên.

10

Ca sĩ Văn Giáo tuổi đã bảy mươi lăm nhưng giọng ca vọng cổ của ông vẫn còn mùi rệu nghe thoảng giống như giọng của Út Trà Ôn. Bài Vọng cổ ông hát hình như cũng tự biên tự diễn nên rất hợp tình cảnh nói về cái thưởng thức âm nhạc quê hương của người ở nước ngoài.

11

Múa lân trên sân khấu có lấy phong bì lì xì treo trên cây nêu rất ngoạn mục.

12

Đèn lồng trang trí trong hội trường.

13

Ông địa và lân trước khi lên sân khấu.

14

Một điều thú vị là tôi gặp nhà văn Trần Hoài Thư đi xem văn nghệ mừng xuân cùng với phu nhân. Tôi xin chụp ảnh và dọa là ảnh sẽ được lên báo Sài Gòn Nhỏ nhưng nhà văn Trần Hoài Thư không phiền. Lúc vừa vào hội trường tôi thấy ông đang bàn thảo hăng say. Phu quân tôi đến chào còn tôi thì ngồi mãi đằng sau vì nhát. Chập sau nhà văn Trần Hoài Thư bảo rằng ông đang say sưa bình thơ Nguyễn Đức Sơn.

15

Những người trong ban tổ chức.

16

Bà chủ tịch hội người Việt ở New Jersey và một vị trong ban chấp hành.

Buổi văn nghệ được chấm dứt bằng một buổi dạ vũ tuy nhiên chúng tôi không ở lại để tham dự, một phần là tôi không quen thức khuya và một phần là chàng của tôi không thích dancing. Có một bài hát đã làm tôi xúc động nên nhớ mãi là bài hát Hòa Bình ơi, Việt Nam ơi của nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng. Xin mời độc giả thưởng thức bài hát này để nhớ lại cái thời người miền Nam đã mơ ước hòa bình như thế nào.