Lá thư từ Provence

bậc thang
Một trong những bậc thang ở Grasse

Provence, ngày… tháng… năm…

Anna, cô bạn nhỏ thân mến,

Trước nhất tôi xin lỗi Anna. Tôi gọi Anna là bạn nhỏ, mà Nora cũng là bạn nhỏ. Tôi sợ Anna phiền bảo rằng đặt Anna ngang hàng với loài vật. Cùng là bạn nhỏ nhưng tôi quí mến Anna kiểu khác, còn Nora kiểu khác. Mỗi “người” một vị trí khác nhau.

Và tôi xin lỗi đã chậm viết thư. Tôi nấn ná ở nơi đây hy vọng tìm lại được hành lý, nhưng không được như ý. Tôi điều đình với ông bà chủ quán trọ xin được lưu lại  một thời gian. Ông bà vui vẻ đồng ý với giá phải chăng, như thuê nhà trọ hằng tháng chứ không trả với giá B&B. Với ông bà, tiền thu nhập quán trọ không phải là điều chủ yếu. Ông bà mở quán cho đỡ buồn lúc tuổi già và có lẽ để duyên may đưa đẩy gặp một người dễ thương (mà chẳng ai thương) như tôi. Có tôi thuê phòng trọ như có thêm người bạn, chuyện ăn uống thì coi như thêm đũa thêm bát. Tôi ở đến khi nào muốn đi thì đi. Không biết chừng tôi sẽ như những người thời Homer, đến vùng đất lạ, gặp loại hoa sen hay củ sen, ăn vào rồi quên đường về cố hương. Hay sẽ như những người trong ca dao mà ông bà mình đã hát rủ rê:

Tới đây thì ở lại đây.
Bao giờ bén rễ xanh cây mới về.

Tôi ở VN hơn hai mươi năm nhưng gốc rễ đã bị nhổ. Ở New Jersey hơn ba mươi năm, rễ không bén, cây không xanh. Cố hương của tôi là nơi đâu? Người ta nói quê hương là nơi có người mình yêu thương ở. Thế thì New Jersey phải là quê hương của tôi vì nơi ấy có Nora.

Tôi nói như một anh chàng dẻo mồm. Nếu tôi thật sự yêu mến Nora tôi đã chẳng để người bạn già của tôi ở lại với cô mà đi chơi nước ngoài. Nora đến tháng Năm này là mười tuổi, tương đương với một người ở tuổi sáu mươi. Câu hỏi Anna đặt về tình trạng của Nora khiến tôi khó trả lời. Tôi hy vọng khi thư này đến tay Anna thì Nora đã khỏi bệnh hay bớt hẳn đi. Loài vật, trời cho khả năng tự chữa hay mau lành bệnh, bởi vậy mới tồn tại đến ngày nay dù sống một cách hoang dã. Đôi khi tôi nghĩ bác sĩ thú y cũng chỉ đoán mò chữa mò. Cứ gợi xem chủ nhân của thú vật có khả năng hay chịu bỏ tiền ra để mua lấy sự an tâm của chủ nhân. Tôi e rằng những thứ thuốc trụ sinh tống vào con vật có thể gây tổn hại nhiều hơn. Nếu cần phải mang Nora đi bác sĩ, năm ba trăm đồng tôi xin được hoàn lại Anna. Còn nếu như Nora bị bệnh nan y như ung thư chẳng hạn, thì sao? Tôi thật không thể trả lời ngay lúc này. Có người thân bị bệnh thì phải chữa cho dù biết là chữa không khỏi. Nora có một thân tình đặc biệt với tôi nhưng nàng không phải là người yêu, hay vợ. Tôi cũng không muốn phải bán nhà để chữa bệnh cho Nora vì như thế thì tôi sẽ bị mất chỗ ở, còn Anna và bé May thì… . Thôi để lúc ấy hãy tính. Cám ơn Anna đã thay tôi chăm sóc Nora.

Tôi thật không thể phân biệt rõ ràng sự khác nhau của Grasse và Provence. Grasse có nhiều con dốc cao và dài. Để ngắm cảnh thành phố ở Grasse đi bộ có lẽ dễ hơn lái xe, nếu người ta đủ sức khỏe để bước hằng trăm bậc thang. Những viện bảo tàng nổi tiếng trên thế giới lưu trữ tài liệu dụng cụ chế biến nước hoa tôi vẫn chưa đến xem. Provence thì có nhiều vườn nho bát ngát. Mùa này lá nho đã bắt đầu lên xanh. Màu xanh làm tôi nhớ đến New Jersey lúc này cũng đã xanh biếc. Và tôi nhớ đến những cơn mưa tháng Năm ở New Jersey. Mưa giữa mùa tháng Năm. Tay đan sầu kỷ niệm. Có lẽ so sánh Provence với New Jersey thì dễ hơn.

Một điểm tương đồng của Provence và New Jersey là cả hai thành phố đều có rất nhiều cây plane trồng dọc theo hai bên đường chụm đầu vào nhau thành một con đường đầy bóng râm. Cây plane ở New Jersey còn gọi là cây sycamore. Thấy rõ nhất là những vườn cây olive ở Provence mà tôi không thấy ở New Jersey. Thỉnh thoảng trên đường lái xe đi làm về tôi có nhìn thấy một vài cây người ta trồng trước nhà nhưng ở xa không biết chắc đó có phải là cây ô liu hay không. Cảnh đẹp của Provence thì dễ thấy, chỉ cần lên mạng gõ vài chữ là tìm thấy ngay. Tôi chỉ xin kể Anna nghe những gì tôi nhìn thấy ở Provence mà không nhìn thấy ở New Jersey. Màu đất đá ở đây xam xám, hơi giống như màu vách tường stucco, nhưng nhìn là biết đất đá địa phương, đặc biệt không lẫn vào đâu được. Cũng có những ngôi nhà đất đá màu đỏ hồng, nhưng rất khác loại brownstone màu hồng hồng ở New York. Và màu nắng thì tuyệt vời. Nắng ở đây, chiếu theo đường xiên xiên, những buổi chiều tà tôi so sánh thường với nắng ở New Jersey. Nắng ở đây dường như vàng hơn, dịu hơn mát mẻ hơn.

Ngõ vào nhà trọ khá hẹp. Hai bên là tường đá xám cao khỏi đầu người. Chen giữa tường đá xám là tường vôi màu vàng của vài ngôi nhà trông rất Tây. Tôi tưởng tượng đến những ngôi nhà Pháp đã xây ở Việt Nam trước năm 75. Và có lẽ Anna cũng hình dung được màu vàng của tòa nhà của Toàn quyền Đông Dương ở Hà Nội. Trước nhà có một cái bơm nước giếng cổ rất “hách”. Trong sân ông chủ nhà trọ làm hồ sen nuôi chục con cá koi to bằng bắp tay. Phía sau vườn ông trồng cây chuối, cây chanh rau mùi rau húng. Cây chuối ở đây thật là quí. Ông lại có nuôi một con chó càng làm tôi nhớ con mèo của tôi. Thỉnh thoảng ông đánh trần bắc thang tỉa ngọn ô liu trông vẫn còn rất là quắc thước. Trông ông còn có vẻ trẻ và khỏe hơn tôi dù ông lớn hơn tôi gần hai con giáp.

Trong lá thư mới nhất Anna có nhắc đến một điều quan trọng: sự thông cảm nỗi uất ức, bực dọc của những người không có khả năng nói. Tôi cũng đã từng trải qua một thời gian dài không thể nghe và nói vì trở ngại ngôn ngữ của người di dân. Tôi nhớ lần đầu tiên đặt chân lên phi trường Los Angeles, vào phòng vệ sinh, nhìn thấy người ta rửa tay và hong tay dưới cái máy sấy làm cho khô. Tôi bấm cái nút, máy sây bật chạy, khi tay khô tôi không biết làm sao cho máy tắt, tôi bấm lại cái nút nhưng máy không ngừng. Cuối cùng tôi bỏ đi khi máy vẫn còn đang chạy. Không biết hỏi ai vì không thể nói. Nếu có người giải thích tôi cũng chẳng biết nghe. Tôi nhớ cảm giác sợ hãi và và bất lực của người không thể nghe và nói. Những ngày đầu tiên đến Pháp, mất hành lý, tôi sống lại cái cảm giác ấy. Tôi hiểu sự khó khăn của Anna.

Tôi không biết tôi sẽ ở đây bao nhiêu lâu. Tôi mong nhận thư nghe Anna kể chuyện New Jersey. Tôi thèm có người trò chuyện mà chẳng ai buồn trò chuyện với tôi.

Mong lắm. Thân mến.

 

An

Thư Anna gửi từ New Jersey

New Jersey, ngày… tháng… năm

Ông An thân mến, 

Anna rất vui nhận được thư ông. Xin chia buồn việc ông bị thất lạc hành lý. Anna không dám cười sự bất hạnh của ông, dẫu sao ông cũng là ông chủ của Anna. Người làm việc phải luôn luôn kính trọng ông chủ nếu muốn được giữ công việc lâu dài. Anna cũng hân hạnh được làm bạn nhỏ. Thế từ giờ trở đi Anna đổi chữ ông thành chữ bạn lớn được chứ nhỉ? 

Căn nhà của ông thật tốt, không có gì rắc rối xảy ra. Ban đầu Anna thấy hơi lạ lạ vì nó vừa hẹp vừa dài, chiều dài của hai toa tàu ghép lại. Nước vẫn chảy, sưởi vẫn ấm. Thành phố vừa có hai cơn bão tuyết rất dày, nhiều nhà bị mất điện mất sưởi, nhưng căn nhà của ông may mắn được thoát nạn. Thật là xui cho ông, Provence nổi tiếng khí hậu ôn hòa, mát mẻ, nắng quanh năm. Bây giờ đã là mùa xuân rồi thế mà vẫn có mistral. Nghe nói mistral có thể xuất hiện quanh năm ở vùng Grasse và Provence. Có lẽ nó là cái thung lũng giữa hai rặng núi cao nên gió thổi thành luồng như gió thổi luồn qua hai building? Hỏi thế vì Anna không rành chuyện khí tượng và thời tiết lắm. 

Luật sư Vinh, hướng dẫn Anna làm giấy tờ chuyển tiền trợ cấp của May sang cho Anna quản lý. Món tiền này, đối với Anna khá lớn, trước kia chồng của Anna lãnh vì anh ấy biết tiếng Anh nên khi làm giấy tờ khai báo anh ấy giữ hết tiền. Đáng lẽ khi Anna dọn ra khỏi nhà anh ấy phải đưa tiền số tiền ấy cho Anna để nuôi con, nhưng anh ta tham lam giữ hết. Khi món tiền được êm thấm sang tay Anna, chồng của Anna đã nổi giận đùng đùng. Cuộc ly dị của Anna đang hồi gay cấn. Hiện nay anh vung tiền thuê một công ty luật nổi tiếng về những trường hợp ly dị. Anh ta đang đòi tòa phải bắt Anna phải trả tiền alimony và cả tiền thuê luật sư của anh ta. 

Bé May rất thích trường học mới, nơi đây cháu có nhiều bạn mới quen. May thích ăn trưa ở trường và bữa ăn được miễn phí. Cháu rất thích Nora, luôn luôn muốn mang Nora vào giường ngủ chung, nhưng Nora không chịu. Từ ngày ông đi du lịch, Anna với May trở thành bạn mới của Nora, nhưng nàng vẫn giữ vẻ lạnh lùng không chịu làm thân. Khoảng một tuần nay, Nora đổi thái độ trở nên sợ hãi vô cớ. Nora tìm chỗ tối, nấp trong góc kẹt để trốn May và Anna. Điều đáng lo ngại là Nora bỏ ăn. Nora nhảy lên ngăn tủ trên cao gần chạm mái nhà, nơi có để nhiều quần áo vật dụng của ông, a, quên, bạn lớn. Mỗi buổi sáng Anna phải nhấc ghế, mang thức ăn đến tận chỗ Nora trốn, dâng lên nàng và dỗ dành mãi. Nora vẫn không chịu ăn. Buổi chiều Anna cũng làm như vậy, có khi Nora liếm láp một hai miếng rồi thôi. Sợ Nora làm vệ sinh ngay trên nóc tủ, Anna bế Nora xuống và mang nàng đến hộp cát. Chỉ trong chốc lát, Nora hớt hãi chạy vào, lại nhảy lên ngăn kệ rồi cố thủ ở đó. Thú thật, ngoài bé May, Anna chưa hề chăm sóc “ai” đến mức độ gần như hầu hạ như vậy. Anna nghĩ Nora trở thành cô chủ của mình, như thể Nora là bạn gái hay em gái của ông vậy. Cô chủ kênh kệu lạnh nhạt hay Nora phản ứng như thế chỉ vì nhớ người bạn lớn của nàng?

Anna rất lo lắng. Mới hôm qua, Nora tự cào cấu trầy mặt, trầy tai, đến chảy máu, bứt đứt cả mấy cọng ria mép. Nora tự cắn chân tay, và lưng đến chảy máu như thể có gì đó làm nàng khó chịu, ngứa ngáy hay nhột nhạt khắp người. Nora có bề gì Anna không biết phải giải thích thế nào với ông. Bé May nhất định Anna phải đưa Nora đi bác sĩ. Con bé đích thân gọi điện thoại làm hẹn và Anna phải đưa cháu với Nora đến gặp bác sĩ thú y. Tiền bác sĩ thú y khá đắt, hai lần cộng lại hơn ngàn đồng. Anna giữ hóa đơn ở đây để trình ông xem. Lưng của Nora bị cào tróc lông cả mấy chỗ. Anna chưa bao giờ cắt móng mèo, nhưng nghĩ rằng có lẽ móng của Nora ra dài gây ngứa ngáy và càng tự cào cấu nhiều hơn. 

Bạn lớn đi chơi, Anna không muốn kể chuyện không hay, sợ làm bạn lớn mất vui. Tuy nhiên Anna sợ nếu có gì xảy ra đột ngột ông lại trách Anna đã không nói từ đầu. Xin đừng nghĩ Anna xử tệ với Nora. Anna rất thông cảm và thương mến Nora. Nora hiểu cảm giác tức bực và tuyệt vọng của một người (giống như bị câm và điếc) không thể giải thích những nỗi đau đớn hay triệu chứng bệnh của chính mình. Nếu có người hiểu được sự khó khăn của Nora, người đó phải là Anna. 

Mong hãng hàng không tìm ra hành lý của bạn lớn sớm sớm. Anna có vài thắc mắc, ông tìm kiếm gì và tìm thấy gì trong chuyến du hành vào những nơi nổi tiếng này? Ông ở Provence nhưng chỉ kể chuyện Grasse. Hai địa danh này có gì khác nhau hay giống nhau? Cảm giác của bạn lớn khi ở một nơi nổi tiếng như vậy? Ở nước ngoài bạn lớn có nhớ nhà không? Nhớ nhà thì nhớ những gì? 

Anna thích viết thư tay, nhưng mạn phép dùng email vì Anna muốn hỏi một vài câu quan trọng và muốn biết câu trả lời càng sớm càng tốt về chuyện chữa trị cho Nora. Ông An muốn Nora được chữa trị đến mức độ nào? Nếu như bệnh của Nora mỗi ngày trở nên trầm trọng thì Anna phải làm gì?Bao nhiêu tiền thì là giới hạn chữa bệnh cho Nora? Bao giờ thì cần phải nhắc nhở bạn lớn trở về để tính chuyện mai sau cho cô bạn nhỏ Nora? 

Không biết nói gì để làm bạn lớn vui. Mong là thư sau sẽ được nghe chuyện hay đường xa của bạn lớn. Anna cũng thấy khó hiểu là tại sao phải  “đêm về thắp nến làm thơ” nghe không thực tế chút nào cả. Có lẽ ánh nến lung linh khi mờ khi tỏ khiến tình cảm của người ta trở nên mơ màng hơn chăng? Anna thấy mỗi lần ngồi bên lò sưởi hay bếp lửa trại trong lòng cũng dấy lên chút bâng khuâng nhẹ nhàng. Đó là lúc còn trẻ, mười tám đôi mươi thôi, chứ tâm hồn Anna đã trở nên dày dạn chai đá mất rồi. Bây giờ chỉ nghĩ đến chuyện nuôi con cho con đi học và đối phó với anh chồng cũ trời ơi đất hỡi này.

Thân mến,

 

Anna

 

Tái bút: Có một người phụ nữ, người da trắng,  tên là Andrea, đến tìm ông. Bà hỏi Anna là ai, làm gì trong nhà của ông An. Anna có thể hiểu được nhờ nhìn cách phát âm trên môi của bà, nhưng Anna phải giải thích bằng cách viết chữ. Rằng Anna là quản gia của ông. Bà có để lại địa chỉ và số điện thoại. Bà ấy có vẻ phật ý là Nora không được chính tay ông chăm sóc. Bà Andrea bảo ông phải gọi bà để thu xếp chỗ ở cho Nora.