Nghĩ về một cách kể chuyện

Trong vòng bạn đọc và viết người Việt, ít khi nghe nói về phim cao bồi Viễn Tây. Lâu rồi tôi có xem một phim tạo ấn tượng rất mạnh trong tôi. “The Ballad of Buster Scruggs” do anh em nhà Coen(s) làm đạo diễn. Có nhiều phim của Coen(s) làm tôi sợ, vì nó khai thác khía cạnh bạo động nhiều quá. Bạn nào đã xem “No Country for Old Men” chắc sẽ đồng ý với tôi. Khi xem phim “No Country for Old Men” tôi nhiều phen hết hồn giật thót người. Phim The Ballad of Buster Scruggs thì cũng thế, có lẽ ít máu me hơn nhưng chẳng kém phần bạo động.

Đây là một tập bao gồm nhiều phim ngắn. Nhà sản xuất phim (hay đạo diễn) đã chọn tên một phim nổi trội nhất làm tựa đề nguyên tập phim. Phim nào cũng đáng chú ý, tuy vậy có một phim khiến tôi khó quên. Đó là phim “Meal Ticket.”

Một trong những điểm đặc biệt của anh em Coen(s) là cách kể chuyện, phim tuy đầy những hình ảnh bạo động, giết người, máu me, nhưng họ lồng vào những chi tiết rất hài hước, cách kể dí dỏm, loại khôi hài khô khan người xem có thể cười lặng lẽ hay tiếng cười bị chạy ra đường mũi biến thành tiếng khịt mũi nhẹ nhàng âm thầm. Có khi buồn cười nhưng không dám cười vì cười thì có vẻ như nhạo báng, thô lỗ, cười trên sự đau khổ của kẻ khác. Trong phim có rất nhiều khung hình mà nhân vật trong cuộc sẽ cảm thấy một sự mỉa mai oái oăm, ngậm miệng mà đau buồn. Đó là điều tôi cảm nhận qua tập phim ngắn này. Đặc biệt là “Meal Ticket” (Phiếu mua thức ăn).

Phim có hai nhân vật chính là ông chủ đoàn xiệc (Liam Neeson) và người biểu diễn (Harry Melling). Đây là một đoàn xiệc, hát rong, trên chiếc xe ngựa kéo (wagon) đi hết làng này sang làng khác, biểu diễn cho dân làng xem, kiếm chút tiền độ nhật, xong, đi tiếp. Ông chủ làm tất cả mọi việc, từ bán vé thu tiền, dọn sân khấu, biểu diễn ảo thuật đơn giản, v.v… Người nghệ sĩ, nhân viên của ông chủ, là một người bị cụt cả tay và chân. Anh chàng này có giọng rất hùng hồn, một biệt tài đọc kịch. Với giọng nói thiên phú, anh trình diễn cho khán thính giả những đoạn kịch nổi tiếng của Shakespeare như The Sonnet và The Tempest, bài thơ Ozymandias của Shelley, và diễn văn đọc ở Gettysburg của Tổng Thống Lincoln.

Càng đi sâu vào rừng núi, dân càng nghèo, chẳng ai bỏ tiền ra xem diễn tuồng, vì vậy cuộc sống của họ ngày càng khó khăn. Trong một buổi diễn, ông chủ đoàn kịch thấy một ông chủ khác chuyên môn biểu diễn bằng gà. Ông ta nuôi một con gà biết chọn những con số treo trên bảng, một hình thức sổ xố hay đánh đề. Người ta đổ xô chọn số để đánh bạc, nếu con gà chọn số họ có thì họ sẽ trúng đề, được thưởng tiền. Đoàn xiệc dùng gà biểu diễn này làm ăn rất khá, công việc dễ dàng lại kiếm nhiều tiền. Ông chủ đoàn kịch mua lại con gà của ông chủ đoàn xiệc biểu diễn bằng gà.

Mỗi lần diễn kịch xong, ông chủ nấu ăn, rồi đút cho nhân viên ăn. Trời lạnh ông chủ thuê phòng của nhà điếm. Khi ông chủ cần thỏa mãn xác thịt thì ông bế anh nhân viên đặt anh xoay mặt ra hướng khác.

Cảnh chót trong phim, cái xe thổ mộ lắc lư chậm chạp lên núi. Trong xe anh nhân viên ngồi lặng lẽ. Cái lồng chứa con gà treo tòn teng. Tuyết đổ xuống khá dày. Lạnh thở ra khói. Không thấy làng mạc nào ở gần. Gần đó là đường xe lửa chạy băng ngang cái vực sâu, bên dưới nước chảy xiết. Ông chủ bê một tảng đá, cùng cỡ với cái thân hình của anh nhân viên tàn tật, và thả tảng đá xuống nước như để đo thử chiều sâu từ chỗ ông đứng tới mặt nước. Ông ta quay trở lại xe thổ mộ. Người xem phim nhìn thấy gương mặt lặng lẽ và đôi mắt mở to của anh nhân viên. Người xem cũng nhìn thấy thoáng trắc ẩn, đầy suy nghĩ trước một quyết định trọng đại, trên đôi mắt và gương mặt của Liam Neeson, ông chủ đoàn xiệc

Xe thổ mộ bắt đầu lắc lư, lên đường. Ống kính quay lại cảnh trong xe. Chiếc lồng có chứa con gà vẫn lắc lư. Chỗ ngồi của anh nhân viên thì trống trơn.

Phim chấm dứt. Không giải thích gì cả, để người xem suy nghĩ và kết luận. Phim này ở nán lại trong tôi lâu hơn mấy phim kia, một phần vì cái ác của con người, một phần vì cách kể chuyện phim, montage. Montage là một cách xếp đặt vài khung hình, và không cần nói lời nào, người xem có thể xem hình mà đoán được diễn tiến của câu chuyện. Có lẽ tôi để ý đến montage của “Meal Ticket” vì nó được đặt ở cuối phim, tạo thành một cách kết cục có ấn tượng rất mạnh trong lòng khán giả. Mỉa mai thay, cái chất giọng hùng hồn đầy thuyết phục, giọng nói của danh nhân, diễn tả trí tuệ của các bậc thiên tài, đã không duy trì được mạng sống của chàng diễn viên.

Phim có ở youtube, bạn ở ngoài nước Mỹ không biết có xem được không.

11 thoughts on “Nghĩ về một cách kể chuyện”

  1. Chuyện phim này khiến em liên tưởng đến một truyện ngắn trong Những Ngọn Gió Hua Tát của Nguyễn Huy Thiêp, rất ấn tượng kiểu như vậy, và rất giống. Ông không đặt tên truyện là gì, mà đánh số. Em không nhớ truyện số mấy. Có 3 nhân vật. Ông chồng thợ săn, bà vợ, và con công.

    Liked by 1 person

  2. Cháu có xem No country for old men, đúng là có khi giật mình thiệt, đọc sâu nhiều bài phân tích chuyên môn về phim này càng thấy hay, xứng đáng Oscar. Để mai thử xem phim cô giới thiệu luôn. Cháu từng đọc dc 1 cái fun fact khá thú vị về phim này là: “Trong quá trình Paul Thomas Anderson thực hiện bộ phim There Will Be Blood, Joel và Ethan Coen cũng đang quay No Country For Old Men ở địa điểm gần đó. Ở phân cảnh cháy giàn khoan kinh điển trong tác phẩm đạt 8 đề cử Oscar lần thứ 80, lửa cháy ngùn ngụt, làn khói bay sang tận phim trường nơi anh em nhà Coen đang quay No Country For Old Men, khiến họ phải trì hoãn việc thực hiện bộ phim lại trong vài ngày”.

    Liked by 1 person

  3. Ôi đọc xong bài của cô Tám cháu bèn ba chân bốn cẳng download luôn phim về coi. Cháu tự hỏi phim cũng ko phải là cũ, mới 2018 mà tại sao cháu lại chưa hề nghe đến phim này cơ chứ. Btw anh em nhà Coen đúng là có một cách kể chuyện vô cùng điện ảnh, đầy hình ảnh và rất đặc biệt về phong cách. Những người mới học làm phim không thể không xem và tìm hiểu về phim của Coen brothers ạ :).

    Liked by 1 person

    1. Thư viện địa phương của cô cũng không có phim này (có nghĩa là nó không được chú ý lắm). Cô rất thích bộ phim này, đang nghĩ không biết có nên chuyển thể một vài phim thành truyện ngắn hay không? Để độc giả Việt đọc chơi vậy thôi.

      Liked by 1 person

  4. Phục Hà xem được phim violent. Mai thì yếu bóng vía nên chịu thua : )
    Nhưng Mai có thể chịu được những phim khi cảnh bắn giết chết chóc được quay trong tranh tối tranh sáng đầy nghệ thuật như cảnh bắn giết trong phim “Road to Perdition” chẳng hạn, chỉ chiếu những bóng người rơi xuống và tiếng súng nổ không âm thanh, toàn cảnh đều xảy ra trong im lặng.

    Chuyển thể phim thành truyện ngắn là tài của Hà đó. Mai vẫn còn nhớ “Lạc vào tranh van Gogh” của Akira Kurosawa Hà chuyển thành truyện ngắn rất tuyệt.

    Liked by 2 people

    1. Hà chuyển nhưng không hay. Có những lúc bí đề tài Hà cứ quanh quẩn tìm kiếm để viết. Cám ơn Mai còn nhớ. Hổm rày chắc Mai đi xa? Có gì vui để kể. Hà cũng sợ phim violent nhưng có khi lúc bắt đầu xem thì chưa biết nội dung. Cái tựa đề tập phim đã dối gạt Hà. “The Ballad of Buster Scruggs” Chữ ballad làm Hà nghĩ đến tình ca, tưởng đó là những mối tình ở miền Viễn Tây, tuy có bắn súng ì ầm nhưng không đến độ graphic. Road to Perdition cũng rất hay. Có thể nhắc đến hay xem lại nhân ngày Father’s Day.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s